المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠١

هجر

يعنى قوم و خويشاوندانم را ترك ميكنم و بسوى او ميروم .

أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها - النساء / 94 اما در باره مجاهده با نفس كه لازمه‌اش همان مبارزه با دشمن بيرونى و درونى جان انسان است ، روايت شده است كه

« رجعتم من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الأكبر » .

و همان مبارزه با خواهشهاى نفسانى و شهوات است و نيز روايت شده است

« هَاجِرُوا و لا تَهْجُرُوا » .

يعنى از مهاجرين باشيد و خود را با زبان به آنها شبيه نسازيد بلكه عملا مهاجرت كنيد - هُجْر - سخن زشتى است كه بخاطر زشتى مهجور مىشود در حديث آمده است كه

« و لا تقولوا هُجْراً » .

يعنى دهان به بدى و زشتى نگشائيد .

أَهْجَرَ فلانٌ - او عمدا ناسزا گفت . و - هَجَرَ المريضُ - بيمار بدون قصد و بدون عمد ناسزا گفت .

مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ - سامِراً تَهْجُرُونَ - المؤمنون / 67 كسى كه در هجرت زياده روى مىكند شبيه به كسى است كه عمدا بدى مىكند ميگويند - أَهْجَرَ - شاعر ميگويد :

كماجدة الأعراق قال ابن ضرة * عليها كلاما جار فيه و أَهْجَرَا

او از روى تعصب قومى سخنانى گفت و زياده روى كرد و ناسزاگوئى كرد .

رَمَاهُ بِهَاجِرَاتِ كلامِهِ - يعنى سخن او او را به زشتى و قباحت در كلام رسانيد فلانٌ هِجِّيرَاهُ كذا - در وقتى گفته مىشود كه كسى به صورت هذيان گوئى مريض سخن گويد از اين روى - هِجِّير - در عادت‌هاى ناپسند به كار ميرود مگر بر عكس در مورد كسى كه اين معنى را توجه دارد .

هَجِير و هَاجِرَة - ساعاتى كه مسافرت در آن ساعات ناممكن است مثل