المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٣

ولي

كفار ميگفتند به اين قرآن گوش فرا ندهيد و كارهاى بيهوده در ميان سخن آن و شنيدن آن انجام دهيد ! شما به اين كار نپردازيد و آن را رسميت ندهيد . وَلَّاهُ دُبُرَهُ - گريخت و فرار كرد ( پشت به دشمن كرد ) خداى تعالى فرمود :

وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ - آل عمران / 111 و وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ - الانفال / 16 در آيه فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا - مريم / 5 به من فرزندى ببخش كه از اولياء تو شود .

خِفْتُ الْمَوالِيَ مِنْ وَرائِي - مريم / 5 گفته‌اند - مَوَالِي - در اينجا يا عموزاده و يا دوستان است .

وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ - الاسراء / 111 زيرا كسانى كه با بندگان خدا ستيزه ندارند اولياء خدا هستند در آيه اخير با عبارت ( مِنَ الذُّلِّ ) نفى ولي نموده ( و از غير خداپرستان زبون ) اما دوستى آنها با استيلاى خداى تعالى بر آنها است در آيه :

وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًّا - الكهف / 17 كه آنها را هدايت و شاداب ميسازد .

ولى - با سكون حرف ( ل ) باران بهاريست كه در ربيع الأول مىبارد و زمين را شاداب و سرسبز مىكند . مَوْلَى - شش معنى ديگر دارد : 1 - آزادكننده برده 2 - برده آزاد شده 3 - هم پيمان 4 - عموزاده 5 - همسايه 6 - سرپرست .

فلانٌ أَوْلَى بكذا - او سزاوارتر است خداى تعالى فرمود :

النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ - الاحزاب / 6