المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٦

ودي

آب است كه در اثر سيل بوجود ميآيد و آب در آن جريان دارد . و از اين معنى فاصله و دره ميان دو كوه را هم وَادِي گفته‌اند . جمعش - أَوْدِيَة - است مثل - ناد و أندية - يعنى سالن سخنرانى ، بطور استعاره براى راه روش مذهبى به كار ميرود مثل - فلان في وَادٍ غير وَادِيك - او در راهى غير از طريق و روش تو است . در آيه :

أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ - الشعراء / 225 « 1 »

( 1 ) البته در سوره شعراء شاعران خداجوى و خداگوى از موضوع فوق كه سرگردانى در بيهوده گفتن است استثناء شده ميفرمايد إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً پس شعرا هم مانند ساير جمعيت‌ها دو گروهند : 1 - گروه زيادى مداح سلاطين هجو كننده و بيهوده گويند مثلا شاعرى براى سلطان زمان خود ميگويد : نه كرسى فلك نهد انديشه زير پاى * تا بوسه بر ركاب قزل ارسلان زند كه سعدى عليه الرحمه به او ميگويد : چه حاجت كه نه كرسى آسمان * نهى زير پاى قزل ارسلان يا شاعرى مشهور در مدح شاه شجاع ميگويد : جبين و چهره حافظ خدا جدا نكند * ز خاك بارگه كبرياى شاه شجاع و در هجو و بدگوئى فلان شاعر كه بجاى طلا نقره‌اش ميدهند ميگويد : اگر مادر شاه بانو بدى * مرا سيم و زر تا به زانو بدى اين هنر فروشان و بىادبان زرپرست و ادب و هنر و ذوق و استعداد خدادادى خود را اين گونه در معرض فروش جباران مينهادند تا كيسه زرى - كنيزكى - اسبى و استرى بدست بياورند و شهوت سر كوفته خود را اشباع كنند . يا آن شاعر عرب كه با گرفتن صله از معاويه معلوم الحال انصار را هجو مىكند . در سرودن غزل و جدل ديگر همه ميدانند كه بنام غزل سرائى و يا عرفان چگونه راه خرابات را پيموده و با اصرار و كلمات زيبا جامعه را به ميخوارگى و .