المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٢

نقض

ساخته شده . در آيه گفت :

ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ - الانفال / 56 و الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ - الرعد / 25 و وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها - النحل / 91 و از اين معنى در شعر - مُنَاقَضَة - است كه كتاب - نَقَائِض جرير و فرزدق معروف است نَقِيضَان در سخن و كلام يعنى هيچ يك از آن در شعر يا سخن همانند هم نيست و نميشود گفت .

هو كذا - اين همان است و در چيز واحد و حالت واحد چنين نيست .

انْتَقَضَتِ القرحةُ - كورك و زخم سرباز كرد و - انْتَقَضَتِ الدجاجةُ - مرغ در موقع تخم كردن صدا كرد ، امّا معنى حقيقى انْتِقَاض صدا نيست بلكه شكستن است كه هر شكستنى با صدا همراه است و صدا را به آن تعبير كرده‌اند در آيه فرمود :

الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ - انشرح / 3 يعنى وزر و وبالى كه پشتت و كمرت را شكست شاعر ميگويد .

أعلمتُهَا الإِنْقَاضَ بعد القرقرة « 1 » .

نَقِيضُ المفاصلِ - صداى استخوانهاى مفاصل دست و پا .

( 1 ) تمام بيت چنين است : رب عجوز من اناس شهيرة * اعلمتها الانقاض بعد القرقره چه بسيار مردان پيرى كه شترانشان را بردم و آنها را بعد از سكوت و آرامش پيرى مانند جوانان به فرياد و فغان آوردم و نوزاد آن شتران به فرياد آمدند .