الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٩٤
نوع چهل و هشتم در مشكل قرآن و موهم اختلاف و تناقض در آن
و ابن أبى حاتم از جهت ديگرى از ابن عبّاس آورده كه : يكى از يهوديان به او گفت : شما مىپنداريد خداوند عزيز حكيم بوده است پس امروز چگونه است ؟ جواب داد : او به‌خودىخود عزيز حكيم بوده است .
جاى ديگرى كه ابن عبّاس در آن توقف كرده : ابو عبيده گفته است : براى ما حديث آورد اسماعيل بن ابراهيم ، از أيّوب ، از ابن أبى مليكه كه گفت : « مردى از ابن عبّاس دربارهء فرمودهء خداوند : ( فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ - روزى كه مقدارش هزار سال بود « 1 » ، و ( فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ) در روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال بود « 2 » پرسيد ، ابن عبّاس گفت : اينها دو روزى هستند كه خداوند در كتابش ياد كرده ، خدا مىداند كه چه هستند » .
و ابن أبى حاتم از همين وجه آن را آورده و افزوده : « نمىدانم چه هستند ، و خوش ندارم كه دربارهء آنها چيزى كه نمىدانم بگويم » ، ابن أبى مليكه گويد : روزها گذشت تا اينكه بر سعيد بن المسيّب داخل شدم ، در اين باره از او سؤال شد ، و او ندانست چه جواب دهد ، به او گفتم : آيا خبرت ندهم آنچه از ابن عباس ديدم ؟ پس برايش گفتم كه ابن عبّاس چگونه جواب داده بود ، ابن المسيّب به سؤال‌كننده گفت : اين ابن عبّاس احتياط كرده كه دربارهء آنها چيزى بگويد ، با اينكه از من أعلم بوده است ! و نيز از ابن عبّاس روايت شده كه : روز همچون هزار سال مقدار مسافت أمر و بالا رفتن به سوى او است ، و روز هزارى كه در سورة الحج است يكى از روزهاى شش‌گانه‌اى است كه خداوند در آنها آسمانها را ساخته ، و روز پنجاه هزار سال روز قيامت است .
ابن أبى حاتم از طريق سمّاك از عكرمه ، از ابن عبّاس آورده كه : مردى به او گفت : برايم بگو كه اين آيات چه مىباشند : ( فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ - در روزى كه مقدار آن پنجاه هزار سال است « 3 » ، ( يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ - أمر عالم را از آسمان به زمين تدبير مىنمايد سپس روزى كه به حساب شما مقدار هزار سال است به سوى او بالا مىرود « 4 » ، ( وَ إِنَّ
( 1 ) . سجدة ، 5 ( 2 ) . معارج ، 4 ( 3 ) . سجدة ، 5 ( 4 ) . معارج ، 4