الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٩

نوع چهل و سوم در شناخت محكم و متشابه

[ جلد دوم ]

[ جلد دوم ]

نوع چهل و سوم در شناخت محكم و متشابه

نوع چهل و سوم در شناخت محكم و متشابه

خداى تعالى فرموده : ( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ - او است [ خدايى ] كه كتاب را بر تو نازل كرد قسمتى از آيات آن ( محكمات ) است كه اساس و ( أمّ الكتاب ) مىباشند و آيات ديگر ( متشابهات ) هستند « 1 » . ابن حبيب نيشابورى در اين موضوع سه قول حكايت كرده :

اول : اينكه تمام قرآن محكم است ، به دليل فرمودهء خداى تعالى : كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ) « 2 » .

دوم : اينكه همهء قرآن متشابه است ، به دليل فرمودهء خداوند متعال : ( كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ ) « 3 » .

سوم : - كه قول صحيح است - اينكه قرآن هم آيات محكم دارد و هم متشابه ؛ به دليل آيه‌اى كه در آغاز سخن آورده شد .

و جواب از استدلال به دو آيه اينكه : منظور از محكم بودن قرآن ، استوارى مطالب و متناقض نبودن آن است ، و مراد از تشابه ، شباهت داشتن هر قسمت آن با قسمت ديگر در حق و صدق و معجزه بودن مىباشد .

و بعضى گفته‌اند : آيهء مذكور بر منحصر بودن قرآن در اين دو قسم ( محكم و متشابه ) دلالت ندارد ، زيرا كه در آن چيزى از راههاى حصر وجود ندارد ، و نيز

( 1 ) . آل عمران ، 7 ( 2 ) . هود ، 1 ( 3 ) . زمر ، 23