الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٣

فصلى در اقسام مبيّن :

پس طلاق سوم كو ؟ فرمود : « التّسريح باحسان - رها كردن به نيكى » .

و ابن مردويه از أنس آورده ، گفت : مردى عرضه داشت : يا رسول اللّه ، خداوند طلاق را دو بار ياد كرده پس كو سومى ؟ فرمود : ( فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ ) « 1 » .

و فرمودهء خداوند : ( وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ * إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ ) « 2 » بر امكان داشتن ديدن [ خداوند ] دلالت دارد ، و اين را تفسير مىكند كه مراد از فرمودهء خداوند :

( لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ ) « 3 » لا تحيط به مىباشد نه « لا تراه » . و ابن جرير از طريق عوفى از ابن عبّاس آورده كه دربارهء فرمودهء خداوند : ( لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ ) گفته : يعنى به آن احاطه نمىيابند .

و از عكرمه آورده كه : وقتى از رؤيت نزد او سخن بود به وى گفته شد : مگر نه خداوند فرموده : ( لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ ) ؟ گفت : مگر تو آسمان را نمىبينى ؟ آيا همهء آن را مىبينى ! ! و فرمودهء خداوند : ( أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ . . . ) « 4 » را آيهء شريفهء : ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ ) « 5 » تفسير كرده است .

و فرمودهء خداوند : ( مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) « 6 » را آيات شريفهء : ( وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ - الدِّينِ * ثُمَّ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ * يَوْمَ لا تَمْلِكُ . . . ) « 7 » تفسير و بيان مىنمايند .

و فرمودهء خداوند : ( فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ ) « 8 » را فرمودهء خداى تعالى : ( قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا . . . ) « 9 » بيان مىكند .

و فرمودهء خداوند : ( وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِما ضَرَبَ لِلرَّحْمنِ مَثَلًا ) « 10 » را آيهء سورة - النحل : ( بِالْأُنْثى ) « 11 » بيان مىنمايد .

و فرمودهء خداوند : ( وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ ) « 12 » را علما گفته‌اند : بيان اين عهد فرمودهء خداى تعالى است : ( لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاةَ وَ آتَيْتُمُ الزَّكاةَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِي . . . ) « 13 » ، اين عهد و پيمانى است كه خداوند از آنها خواسته ، و عهد آنها كه خداوند نسبت به آنان دارد : ( لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ . . . ) « 14 » مىباشد .

( 1 ) . بقرة ، 229 ( 2 ) . القيامة ، 22 و 23 ( 3 ) . انعام ، 103 ( 4 ) . مائدة ، 1 ( 5 ) . مائدة ، 3 ( 6 ) . فاتحة ، 4 ( 7 ) . انفطار ، 17 و 18 و 19 ( 8 ) . بقرة ، 37 ( 9 ) . اعراف ، 23 ( 10 ) . زخرف ، 17 ( 11 ) . نحل ، 58 ( 12 ) . بقرة ، 40 ( 13 ) . مائدة ، 12 ( 14 ) . مائدة ، 12