الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٢

فصلى در اقسام مبيّن :

و محتمل است كه به « الكلم الطيب » برگردد ، يعنى اينكه كلم طيب كه توحيد است عمل صالح را بالا مىبرد ، زيرا كه عمل جز با ايمان صحيح نمىباشد .

4 - احتمال عطف و استئناف ، مانند : ( إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ ) « 1 » .

5 - غرابت لفظ ، مانند : ( فَلا تَعْضُلُوهُنَّ ) « 2 » .

6 - عدم كثرت استعمال در وقت حاضر ، مانند : ( يُلْقُونَ السَّمْعَ ) « 3 » ، يعنى : مىشنوند ، ( ثانِيَ عِطْفِهِ ) « 4 » ، يعنى : با تكبر ، ( فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ ) « 5 » ، يعنى : با پشيمانى .

7 - تقديم و تأخير ، مانند : ( وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى ) « 6 » ، يعنى : و لو لا كلمة و أجل مسمى لكان لزاما ، ( يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها ) « 7 » ، يعنى : يسألونك عنها كأنّك حفى .

8 - قلب كردن منقول ، مانند : ( وَ طُورِ سِينِينَ ) « 8 » ، يعنى : سيناء ( على آل يس ) « 9 » يعنى : الياس .

9 - تكرارى كه در ظاهر اتصال كلام را قطع مىنمايد ، مانند : ( لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ « 10 » .

فصلى در اقسام مبيّن :

فصلى در اقسام مبيّن :

گاهى تبيين متصل مىآيد ، مانند : ( من الفجر ) پس از آنكه فرموده : ( الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ ) « 11 » .

و گاهى منفصل و در آيهء ديگرى واقع مىشود ، مانند : ( فَإِنْ طَلَّقَها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ ) « 12 » پس از آنكه فرموده : ( الطَّلاقُ مَرَّتانِ ) « 13 » ، كه بيان مىكند اينكه منظور از آن طلاقى است كه رجوع پس از آن را اختيار داشته باشند ، و اگر اين بيان نبود تمام طلاقها در دو طلاق منحصر مىشد .

و ابو داود در ناسخ خود و احمد و سعيد بن منصور و ديگران از أبى رزين اسدىّ آورده‌اند كه مردى گفت : اى رسول خدا ، اينكه خداوند فرمايد : ( الطَّلاقُ مَرَّتانِ ) « 13 »

( 1 ) . آل عمران ، 7 ( 2 ) . بقرة ، 232 ( 3 ) . شعراء ، 223 ( 4 ) . حج ، 9 ( 5 ) . كهف ، 42 ( 6 ) . طه ، 129 ( 7 ) . اعراف ، 187 ( 8 ) . تين ، 2 ( 9 ) . صافات ، 130 ( 10 ) . اعراف ، 75 ( 11 ) . بقرة ، 187 ( 12 ) . بقرة ، 230 ( 13 ) . بقرة ، 229