الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٨

نوع هفتاد و نهم در غرايب تفسير

از وجوه اعجاز قرآن است ، چنان كه در أسرار التنزيل بيان نموده‌ام .

و از اين گونه است آنچه ابن فورك در تفسير خود دربارهء فرمودهء خداى تعالى :

( وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي ) « 1 » ، گفته : ابراهيم دوستى داشت كه او را به عنوان « قلب » خود توصيف كرد كه اين دوست با ديدن آن نشانه آرامش و اطمينان يابد .

كرمانى گفته : و اين جدّا بعيد است .

و از همين قبيل است كه كسى دربارهء فرمودهء خداوند : ( رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا - طاقَةَ لَنا بِهِ ) « 2 » گفته : منظور محبّت و عشق است ، كواشى اين را در تفسيرش حكايت كرده است .

و از همين‌گونه است سخن كسى كه دربارهء : ( وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ ) « 3 » گفته :

منظور آلت مرد است هنگامى كه راست شود .

و از اين قبيل است گفته أبو معاذ نحوى دربارهء فرمودهء خداى تعالى : ( الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ) يعنى : ابراهيم ، ( نارا ) يعنى : نورا كه محمد صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم باشد ، ( فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ ) « 4 » يعنى : دين را از او برمىگيرند .

( 1 ) بقرة ، 260 ( 2 ) بقرة ، 286 ( 3 ) فلق ، 3 ( 4 ) يس ، 80