الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٤
فصلى [ در بلندى مرتبهء تفسير ] :
- خداوند به هركس بخواهد حكمت مىدهد ، و به هركس حكمت داده شود خير بسيارى به او داده شده است « 1 » .
ابن أبى حاتم و ديگران از طريق ابن أبى طلحه از ابن عباس دربارهء فرمودهء خداوند : ( يؤتى الحكمة ) آورده كه گفت : شناخت قرآن است : ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه ، مقدم و مؤخّر ، حلال و حرام ، أمثال آن مىباشد .
و ابن مردويه از طريق جويبر از ضحّاك از ابن عباس مرفوعا آورده كه دربارهء ( يؤتى الحكمة ) فرمود : يعنى قرآن ، ابن عباس گفت : منظور تفسير آن است كه قرآن را نيك و بد همه مىخوانند .
و ابن أبى حاتم از أبو الدّرداء دربارهء فرمودهء خداوند : ( يؤتى الحكمة ) آورده كه گفت : قرائت قرآن و فكر كردن دربارهء آن است . و ابن جرير مثل اين را از مجاهد و أبو العاليه و قتاده آورده است .
و خداى تعالى فرموده : ( وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ) « 2 » .
ابن أبى حاتم از عمرو بن مرّه آورده كه گفت : به هيچ آيه‌اى در كتاب خدا نگذشتم كه نمىشناختم مگر اينكه مرا اندوهگين ساخت ، زيرا كه شنيده‌ام خداوند فرموده : ( وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ - و آن مثالها را براى مردم مىزنيم و آنها را به جز عالمان كسى نمىفهمد ) .
و أبو عبيد از حسن آورده كه گفت : خداوند آيه‌اى را نازل نكرده مگر اينكه دوست مىدارد كه دانسته شود در چه باره‌اى نازل گرديده ، و مراد از آن چيست .
و ابو ذر هروى در فضايل القرآن از طريق سعيد بن جبير از ابن عبّاس آورده كه گفت : آنكه قرآن را مىخواند ولى تفسير آن را نيكو نمىداند ؛ همچون باديه‌نشينى است كه شعر را بسرعت همىخواند .
و بيهقى و ديگران از أبو هريره مرفوعا آورده‌اند كه : « قرآن را إعراب كنيد و غرايبش را جستجو كنيد » .
و ابن الأنبارى از ابو بكر صدّيق آورده كه گفت : اينكه يك آيه از قرآن را إعراب كنم برايم خوش‌تر از آن است كه يك آيه حفظ نمايم .
و نيز از عبد اللّه بن بريده از مردى از أصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم
( 1 ) بقرة ، 269 ( 2 ) عنكبوت ، 43