الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٥١

نوع چهل و پنجم در عام و خاص قرآن

نوع چهل و پنجم در عام و خاص قرآن

نوع چهل و پنجم در عام و خاص قرآن

عام لفظى است كه بدون حصر تمام افرادى كه صلاحيت آن را دارند فرا مىگيرد ، و صيغهء آن « كلّ » است كه در اول جمله مىآيد ، مانند : ( كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ ) « 1 » ، يا در پى آن ، مانند : ( فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ) « 2 » .

و از صيغه‌هاى ديگر آن : الذى و التى و تثنيه و جمع آنها مىباشد ، مانند :

( وَ الَّذِي قالَ لِوالِدَيْهِ أُفٍّ لَكُما ) « 3 » ، كه منظور هر فردى است كه اين سخن از او صادر شود ، به دليل اينكه پس از آن فرموده : ( أُولئِكَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ ) « 4 » ، ( وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ ) « 5 » ، ( لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ ) « 6 » ، ( لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ ) « 7 » ، ( وَ اللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ . . . ) « 8 » ( وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا . . . ) « 9 » ، ( وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما ) « 10 » .

و نيز از صيغه‌هاى عام : أى ، ما ، و من مىباشند در حال شرط و استفهام و موصول ، مانند : ( أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى ) « 11 » ، ( إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ ) « 12 » ، ( مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ ) « 13 » .

و نيز جمع مضاف ، مانند : ( يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ ) « 14 » .

( 1 ) . رحمن ، 26 ( 2 ) . حجر ، 30 ( 3 ) . احقاف ، 17 ( 4 ) . احقاف ، 18 ( 5 ) . بقرة ، 82 ( 6 ) . يونس ، 26 ( 7 ) . آل عمران ، 15 ( 8 ) . طلاق ، 4 ( 9 ) . نساء ، 15 ( 10 ) . نساء ، 16 ( 11 ) . اسراء ، 110 ( 12 ) . انبياء ، 98 ( 13 ) . نساء ، 123 ( 14 ) . نساء ، 11