الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٢

فصلى در : [ بيان آيات مبهم ]

كتاب جامع در نوع خود بىنظيرى شد ، و آن را به همان ترتيب قرآن تنظيم نمودم ، من در اينجا با عبارت مختصرى مبهمات آن را مىآورم و غالبا از نسبت دادن اقوال به صاحبانشان ؛ و تخريج اسانيد خوددارى مىنمايم ، به جهت اختصار و حواله به كتاب مذكور ، و آن را بر دو قسم ترتيب مىدهم :

قسم اول : آنچه از مردان و زنان و فرشته و جنّى مبهم گرديده ، يا تثنيه و جمعى كه نام تمامى آنها شناخته شده ، يا من ، يا الذى هست كه مراد از آن عموم نباشد ، ذكر مىكنيم :

1 - فرمودهء خداى تعالى : ( إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ) « 1 » : او آدم است و همسرش حوّاء - به مدّ - زيرا كه از موجود حىّ ( - زنده ) آفريده شد .

2 - ( وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً ) « 2 » نام او عاميل مىباشد .

3 - ( وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ ) « 3 » او پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم مىباشد .

4 - ( وَ وَصَّى بِها إِبْراهِيمُ بَنِيهِ ) « 4 » : آنها اسماعيل و اسحاق و مدين و زمران و سرخ و نفش و نفشان و أميم و كيسان و سورح و لوطان و نافش مىباشند .

5 - ( وَ الْأَسْباطِ ) « 5 » : فرزندان يعقوب دوازده مرد : يوسف ، روبيل ، شمعون ، لاوى ، يهوذا ، دان ، نفتالى ، بفاء ، مثناة ، جاد ، أشير ، يشجر ، ريالون ، و بنيامين .

6 - ( وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ ) « 6 » : او أخنس بن شريق است .

7 - ( وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي ) « 7 » : صهيب است .

8 - ( إِذْ قالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ) « 8 » : او شمويل بوده ، و بقولى : شمعون ، و بقولى :

يوشع .

9 - ( مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ ) « 9 » : مجاهد گفته : موسى است .

10 - ( و رفع بعضهم درجات ) : گفته : محمد است .

11 - ( الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ ) « 10 » : نمروذ بن كنعان بوده است .

12 - ( أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ ) « 11 » : او عزيز ، و بقولى : أرمياء ، و بقولى :

( 1 ) بقرة ، 30 ( 2 ) بقرة ، 72 ( 3 ) بقرة ، 129 ( 4 ) بقرة ، 132 ( 5 ) من قوله تعالى في البقرة ، 136 ( و يعقوب و الاسباط ) . ( 6 ) بقرة ، 204 ( 7 ) بقرة ، 207 ( 8 ) بقرة ، 246 ( 9 ) بقرة ، 253 ( 10 ) بقرة ، 258 ( 11 ) بقرة ، 259