الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٠

[ علل ابهام در قرآن ]

دوم : اينكه به خاطر بودن آن متعيّن باشد ، مانند فرمودهء خداوند : ( وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ . - و گفتيم اى آدم تو و همسرت در بهشت سكونت گزين « 1 » و نفرمود : تو و حوّا ، زيرا كه جز او كسى همسر آدم نبود .

( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ - آيا نديدى آن را كه با ابراهيم دربارهء پروردگارش بحث كرد « 2 » كه منظور نمرود است ، و نياوردن نامش براى شهرت آن مىباشد ، زيرا كه به سوى او فرستاده شده بود ، گويند : بدين جهت خداوند فرعون را در قرآن نام برده و نمرود را نام نبرده كه فرعون هوشيارتر از او بود ، چنان كه از جوابهايش به موسى برمىآيد ، و نمرود كودن بود ، لذا گفت : ( أَنَا أُحْيِي وَ أُمِيتُ - من زنده مىكنم و مىميرانم « 3 » و يك نفر محكوم را كشت و ديگرى را آزاد كرد [ و نام اين را ميراندن و زنده كردن گذاشت ] و اين به خاطر نهايت كودنى او بود .

سوم : به قصد پوشاندن او از باب عطوفت ، مانند : ( وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا . . . ) « 4 » ، كه او اخنس بن شريق مىباشد ؛ كه بعدا مسلمان شده و وضعش خوب شد .

چهارم : اينكه در تعيين آن فايدهء مهمّى نباشد ، مانند : ( أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ - يا همچون كسى كه بر قريه‌اى گذشت « 5 » ، ( وَ سْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ - و از آنها دربارهء آن قريه سؤال كن « 6 » .

پنجم : تذكر اينكه عموميت دارد ، و مختص به فرد معيّنى نيست ، به خلاف اينكه تعيين گردد ، مانند ( وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً ) « 7 » .

ششم : تعظيم آن با توصيف كامل نه اسم بردن ، مانند : ( وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ ) « 8 » ، ( وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ ) « 9 » ، ( إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ ) « 10 » كه در تمام اينها مراد صدّيق است .

هفتم : تحقير آن با توصيف ناقص ، مثل : ( إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ ) « 11 » .

( 1 ) بقرة ، 35 ( 2 ) بقرة ، 258 ( 3 ) بقرة ، 258 ( 4 ) بقرة ، 204 ( 5 ) بقرة ، 259 ( 6 ) اعراف ، 163 ( 7 ) نساء ، 100 ( 8 ) نور ، 22 ( 9 ) زمر ، 33 ( 10 ) توبة ، 40 ( 11 ) كوثر ، 13