الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٤
[ نامهاى أماكن أخروى ]
فردوس : و آن بالاترين جاى در بهشت است .
و علّيّون : بقولى : عالىترين مكان در بهشت است ، و بقولى : اسم پرونده‌اى است كه در آن أعمال نيكان جن و انس تدوين گرديده است .
و كوثر : شهرى در بهشت است ، چنان كه در احاديث متواترى آمده .
و سلسبيل و تسنيم : دو چشمه در بهشت مىباشد .
و سجّين : اسمى براى جايگاه ارواح كفّار است .
و صعود : كوهى است در جهنّم ، چنان كه ترمذى در حديثى از سعيد بن جبير مرفوعا آورده است .
و غىّ ، و اثام ، و موبق ، و سعير و سائل ، و سحق : دره‌هايى در جهنم مىباشند ، ابن ابى حاتم دربارهء فرمودهء خداوند : ( وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ مَوْبِقاً ) « 1 » آورده كه انس بن مالك گفت : دره‌اى است در جهنم از چرك خون ، و از عكرمه دربارهء فرمودهء خداوند :
( موبقا ) آورده كه گفت : نهرى است در آتش .
و حاكم در مستدرك خود از ابن مسعود كه دربارهء فرمودهء خداوند : ( فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ) ) « 2 » گفته : دره‌اى در جهنم است ، و ترمذى و ديگران در حديثى از ابو سعيد خدرى از رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم آورده‌اند كه فرمود : « ويل :
دره‌اى است در جهنم ، كافر چهل سال در آن سقوط مىكند پيش از آنكه به قعرش برسد » .
و ابن المنذر آورده كه ابن مسعود گفت : « ويل دره‌اى است از زرداب در جهنم » .
و ابن ابى حاتم از كعب آورده كه گفت : در جهنم چهار درّه هست كه خداوند أهل آنها را عذاب مىكند : غليظ و موبق و أثام و غىّ .
و از سعيد بن جبير آورده كه گفت : سعير دره‌اى از زرداب در جهنم است ، و سحق دره‌اى است در جهنم .
و از ابو زيد دربارهء : ( سَأَلَ سائِلٌ ) ) « 3 » آورده كه : يكى از درّه‌هاى جهنم است به آن سائل گويند . و الفلق : چاهى است در جهنم ، در حديث مرفوعى ابن جرير آورده .
( 1 ) كهف ، 52 ( 2 ) مريم ، 59 ( 3 ) معارج ، 1