الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٨

( نامهاى انبيا و مرسلين در قرآن )

و در المستدرك از طريق ابن المسيّب از ابو هريره آمده كه گفت : ابراهيم پس از صد و بيست سال ختنه كرد ، و در دويست سالگى وفات يافت .

نووى و غير او قولى را حكايت كرده‌اند كه : صد و هفتاد و پنج سال زندگى كرد « 1 » .

5 - اسماعيل ؛ جواليقى گفته : با نون در آخرش نيز گفته شده است « 2 » .

نووى و ديگران گفته‌اند : او بزرگترين فرزندان ابراهيم بوده است « 3 » .

6 - اسحاق ؛ چهارده سال بعد از اسماعيل متولد شد ، و صد و هشتاد سال عمر كرد . ابو علىّ بن مسكويه در كتاب نديم الفريد گفته : معنى اسحاق در زبان عبرانى ضحّاك - بسيار خندان ، است .

7 - يعقوب ؛ صد و چهل و هفت سال زندگى كرد .

8 - يوسف ؛ در صحيح ابن حبّان ضمن حديثى از ابو هريره مرفوعا آمده : « همانا كريم بن الكريم بن الكريم بن الكريم ، يوسف بن يعقوب بن اسحاق بن ابراهيم است » .

و در المستدرك از حسن آمده كه : يوسف دوازده‌ساله بود كه به چاه افكنده شد ، و پدرش را پس از هشتاد سال ملاقات كرد ، و در صد و بيست سالگى وفات يافت .

و در صحيح آمده : او نيمى از حسن را دارا بود ؛ يكى از علما گفته : اين خبر مرسل است ، به جهت فرمودهء خداى تعالى : ( وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّناتِ - يوسف از پيش نيز با معجزات و دلايل روشنى به سوى شما آمد « 4 » ، و بقولى : او يوسف بن يعقوب نيست بلكه يوسف بن افرائيم بن يوسف بن يعقوب است .

و شبيه اين مطلب در عجايب كرمانى آمده كه : « دربارهء فرمودهء خداى تعالى : ( وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ ) ) « 5 » گفته : جمهور بر آنند كه او يعقوب بن ماثان مىباشد ، و همسر زكريّا خواهر مريم دختران عمران بن ماثان بوده است » وى گفته :

« قول به اينكه يعقوب فرزند ابراهيم است غريب مىباشد » .

آنچه غريب شمرده مشهور است ، و قول اول غريب مىباشد ، و نظير اين در غرابت سخن نوف بكالى است كه : موسى كه در سورهء الكهف در قصهء خضر ذكر شده ، يوسف بنى اسرائيل نيست ، بلكه موسى بن منشى بن يوسف مىباشد ، و بقولى :

( 1 ) تهذيب الاسماء و اللغات 1 / 98 ( 2 ) المعرب 14 ( 3 ) تهذيب الاسماء و اللغات 112 / 120 ( 4 ) غافر ، 34 ( 5 ) مريم ، 6 .