الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤١

نوع چهل و چهارم در مقدّم و مؤخر قرآن

نوع چهل و چهارم در مقدّم و مؤخر قرآن

نوع چهل و چهارم در مقدّم و مؤخر قرآن

و آن بر دو قسم است :

( اوّل ) : آن است كه معنايش به حسب ظاهر دشوار است ، و چون شناخته شود كه از باب تقديم و تأخير مىباشد ، واضح گردد ، و اين قسم را شايسته آن است كه تصنيف جداگانه‌اى برايش پرداخت ، و گذشتگان در چند آيه متعرض آن شده‌اند :

- ابن أبى حاتم از قتاده آورده كه دربارهء فرمودهء خداى تعالى : ( وَ لا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الدُّنْيا ) « 1 » گفته : اين از تقديم انداختن كلام است ، مىفرمايد : « لا تعجبك اموالهم و لا أولادهم في الحياة الدنيا انما يريد اللّه أن يعذبهم بها في الآخرة » .

و نيز از او دربارهء فرمودهء خداوند تعالى : ( وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى ) « 2 » آورده كه گفت : اين از تقديم انداختن كلام است ، مىفرمايد :

« لو لا كلمة و أجل مسمّى لكان لزاما » .

و از مجاهد آورده كه دربارهء فرمودهء خداوند تعالى : ( أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً * قَيِّماً ) « 3 » گفته : اين از باب تقديم و تأخير است ، « أنزل على عبده - الكتاب قيّما و لم يجعل له عوجا . »

( 1 ) . توبة ، 85 ( 2 ) . طه ، 129 ( 3 ) . كهف ، 1 و 2