الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٦
فصلى [ دربارهء آيات أحكام ] :
است ، همچون شرحى بر آنچه در اين نوع به إجمال آورده‌ام مىباشد ، هركس مايل است به آن مراجعه كند .
فصلى [ دربارهء آيات أحكام ] :
فصلى [ دربارهء آيات أحكام ] :
غزالى و غير او گفته‌اند : آيات أحكام پانصد آيه است . و بعضى گفته : صد و - پنجاه آيه ، كه گفته مىشود : منظورشان آياتى است كه أحكام در آنها تصريح شده ، و گرنه از آيات قصص و أمثال و غير آنها أحكام بسيارى استنباط مىگردد .
شيخ عزّ الدّين بن عبد السلام در كتاب الإمام في أدلّة الأحكام گويد : بيشتر آيات قرآن از أحكامى كه مشتمل بر آداب پسنديده و أخلاق زيبا باشد خالى نيستند ، قسمتى از آيات است كه احكام در آنها تصريح گرديده ، كه بخشى از آنها از راه استنباط و بدون منضم كردن به آيهء ديگرى بدست مىآيد ، مانند استنباط صحت زناشوييهاى كفّار ( در ميان خودشان ) از فرمودهء خداوند : ( وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ - و زنش بردارندهء هيزم « 1 » و صحت روزهء جنب از فرمودهء خداوند : ( فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ ) تا آنجا كه فرموده : ( حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ . . . ) « 2 » ، و بخشى ديگر با منظم نمودن به آيهء ديگر بدست مىآيد ، مانند استنباط اينكه كمترين مدّت باردارى شش ماه است از فرمودهء خداوند : ( وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ ) « 3 » ، وى گفته : و گاهى با صيغهء ( امر و نهى و مانند اينها ) بر أحكام استدلال مىشود كه ظاهر است ، و گاهى با خبر دادن مانند :
( أُحِلَّ لَكُمْ - حلال شد براى شما « 4 » ، ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ - حرام شد بر شما مردار « 5 » ، ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ - نوشته‌شده بر شما روزه « 6 » ، و گاهى به آنچه بر آن أحكام مترتّب شده در دنيا يا آخرت از خير يا شر يا نفع و ضرر بدست مىآيد ، و شارع آنها را به أنواع بسيارى تقسيم كرده است ، به جهت ترغيب و تشويق بندگانش و نزديك نمودن آنها به فهم ايشان ، پس هر فعلى كه شرع آن را بزرگ شمرده يا مدح كرده يا فاعل آن را مدح نموده يا به آن رضايت دارد يا از فاعل آن رضايت دارد ، يا او را به پايدارى يا بركت يا پاكى توصيف كند ، يا به آن يا به فاعل آن سوگند ياد نموده
( 1 ) مسد ، 4 ( 2 ) بقرة ، 187 ( 3 ) لقمان ، 14 ( 4 ) بقرة ، 187 ( 5 ) مائدة ، 3 ( 6 ) بقرة ، 183