الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٠١
نوع شصت و پنجم در علوم استنباطشده از قرآن
و شستن و كوتاه كردن : ( وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ - و جامه‌هايت را پاك [ يا كوتاه ] كن « 1 » ، گويد : حواريّون : كوتاه‌جامگانند .
و قصّابى : ( إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ - مگر آنچه [ به دستور شرع ] سر بريده‌ايد « 2 » .
و خريدوفروش در چند آيه .
و رنگ : ( صِبْغَةَ اللَّهِ - رنگ خدا « 3 » ، ( جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ - رنگهاى گوناگون سفيد و سرخ « 4 » .
و سنگ : ( وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً - و از كوهها براى خود سنگها تراشيده و عمارتها مىسازيد « 5 » .
و پيمانه و وزن در چند آيه .
و تيراندازى : ( وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ - و پرتاب نكردى آنگاه كه پرتاب كردى « 6 » ، ( وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ - و براى [ رويارويى با دشمنان ] آنچه مىتوانيد نيرو مهيا سازيد « 7 » .
و در آن نامهاى ابزارها و أنواع خوردنيها و آشاميدنيها و منكوحات و تمام آنچه واقع شده و مىشود آن‌قدر هست كه معنى فرمودهء خداوند : ( ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ - در كتاب ( قرآن ) از هيچ‌چيزى فروگذار نكرديم « 8 » را تحقّق بخشد . سخن مرسى به تلخيص پايان يافت .
و ابن سراقه گويد : يكى از وجوه اعجاز قرآن آن است كه خداوند در آن از شماره‌هاى حساب و جمع و تقسيم و ضرب و توافق و تأليف و مناسبت و تنصيف و فزودن ياد آورده ؛ تا أهل علم با حساب بدانند كه پيغمبر صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم در گفتارش راستگو است ، و قرآن از پيش خودش نيست ؛ چه اينكه نه با فلاسفه معاشرتى داشته ، و نه با اهل حساب و هندسه ديدارى كرده است .
و راغب گفته : راستى كه خداى تعالى همچنان‌كه نبوّت پيامبران را با پيغمبر ما صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم ختم فرموده ، و شرايع آنان را از جهتى با شريعت آن جناب منسوخ نموده و از جهت ديگر تكميل و تتميم كرده ، همين‌طور هم كتابى كه بر آن حضرت نازل گشته متضمن نتيجهء آن كتابهايى كه بر آن پيامبران فرودآمده قرار
( 1 ) مدثر ، 4 ( 2 ) مائدة ، 3 ( 3 ) بقرة ، 138 ( 4 ) فاطر ، 27 ( 5 ) شعراء ، 149 ( 6 ) انفال ، 17 ( 7 ) انفال ، 60 ( 8 ) انعام ، 38