الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٦١
نوع شصت و سوم در آيات متشابه
نوع شصت و سوم در آيات متشابه
نوع شصت و سوم در آيات متشابه
عدهاى كتابهاى جداگانهاى در اين باره تصنيف كردهاند ، به گمانم اولين آنها كسائى بوده ، و سخاوى آن را به نظم آورده ، و كرمانى در توجيه آن كتاب البرهان فى متشابه القرآن را تأليف كرده است ، و بهتر از آن درّة التّنزيل و غرّة التأويل اثر ابو عبد اللّه رازى مىباشد ، و بهتر از اين ملاك التأويل ابو جعفر ابن الزبير است كه بر آن دست نيافتم . و قاضى بدر الدين ابن جماعه در اين موضوع كتاب جالبى دارد به نام : كشف المعانى عن متشابه المثانى ، و در كتاب اسرار التنزيل من كه نامش قطف الازهار في كشف الاسرار است ، مطالب بسيارى از اين فن آمده است .
و مقصود از آن آوردن يك قصه در صورتهاى گوناگون و فواصل مختلف مىباشد ، بلكه در يكجا مقدّم و در جاى ديگر مؤخّر مىآيد ، مانند فرمودهء خداوند در سورة البقرة : ( وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ ) « 1 » ، و در سورة الأعراف : ( وَ قُولُوا حِطَّةٌ وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً ) « 2 » ، و در سورة البقرة آمده : ( وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ ) « 3 » ، و ساير جاهاى قرآن : ( وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ) « 4 » .
و يا در يك موضع زيادتى هست و جاى ديگر آن زيادت نيست ، مانند :
( سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ ) « 5 » در سورهء البقرة ، ( وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ ) « 6 » در سورهء يس . و
( 1 ) بقرة ، 58 ( 2 ) أعراف ، 161 ( 3 ) بقرة ، 173 ( 4 ) مائدة ، 3 ( 5 ) بقرة ، 6 ( 6 ) يس ، 10