الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٧
نوع شصت و يكم در خاتمه‌هاى سور
نوع شصت و يكم در خاتمه‌هاى سور
نوع شصت و يكم در خاتمه‌هاى سور
خواتم سوره‌ها نيز مانند سرآغازهايشان در اوج زيبايى است ، زيرا كه در آخر سخن به گوش مىرسد ، از همين روى متضمن معانى بديع و جالب است ، با إعلام شنونده به اينكه سخن پايان مىپذيرد ، تا ديگر دلها در انتظار شنيدن چيزى پس از آن نباشند ، چونكه آخر سوره‌ها بين ادعيه و سفارشها و تكاليف و تحميد و تهليل و مواعظ و وعده و وعيد و غير اينها ختم مىگردد ، مانند تفصيل جملهء مطلوب در پايان سورة الفاتحه چونكه مطلوب برتر ايمان حفظ شده از گناهان كه مايهء خشم خداوند و گمراهى انسان است مىباشد ، پس جملهء آن را تفصيل داد كه : ( الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ) ، و مراد مؤمنين هستند ، لذا « إنعام » را مطلق گذارد و آن را مقيّد ننمود تا هر گونه نعمت دادن را شامل شود ، چون خداوند به هركس نعمت ايمان عنايت فرمايد همهء نعمتها را به او داده ، كه نعمت ايمان همهء نعمتها را در پى دارد ، سپس آنان را چنين توصيف كرد : ( غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ ) ، يعنى كه آنها بين نعمتهاى مطلق و نعمت ايمان ، و بين محفوظ ماندن از خشم خداى تعالى و گمراهى از مسير حق كه از گناهان و تجاوز از حدود الهى سرچشمه مىگيرند ؛ اين نعمتها را جمع كرده‌اند .
و مانند دعايى كه در آخر سورة البقرة واقع شده .
و مانند سفارشهايى كه سورهء آل عمران با آنها پايان گرفته : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا ) .