الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٧
نوع پنجاه و نهم در فواصل آيات
نوع پنجاه و نهم در فواصل آيات
نوع پنجاه و نهم در فواصل آيات
فاصله ، كلمهء آخر آيه است مانند قافيهء شعر و قرينهء سجع .
و الدّانى گفته : كلمهء آخر جمله است .
جعبرى گويد : اين سخن بر خلاف اصطلاح است ، و مثالى كه سيبويه آورده دليل بر آن نمىشود ، زيرا كه منظور سيبويه از مثال ( يَوْمَ يَأْتِ ) « 1 » و ( ما كُنَّا نَبْغِ ) « 2 » با اينكه اول آيه نيستند ، آن است كه فواصل لغوى را بيان كند نه فواصل صناعى و فنّى .
و قاضى ابو بكر گفته : فواصل ؛ حروف همانند و همشكلى هستند در مقاطع آيات كه فهمانيدن معانى با آنها انجام مىشود .
و الدّانى بين فواصل و سر آيه‌ها فرق گذاشته و گفته : فاصله سخنى است كه از ما بعدش منفصل است ، و سخن منفصل بسا كه سر آيه هست ، و بسا كه نيست ، فواصل نيز همين‌طورند كه ممكن است سر آيه باشند و چه بسا كه نباشند ؛ و هر سر آيه‌اى فاصله است ، ولى هر فاصله‌اى سر آيه نيست ؛ وى همچنين گفته : و چون معنى فواصل اين است ، سيبويه در مثال قافيه‌ها ( يوم يأت ) و ( ما كنا نبغ ) را - با اينكه باجماع سر آيه نيستند - با ( إِذا يَسْرِ ) « 3 » - كه به اتفاق سر آيه است با هم ذكر نموده است .
( 1 ) هود ، 105 ( 2 ) كهف ، 64 ( 3 ) فجر ، 104