الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣

عكس :

شدن دو منبع آن كه قطعا متأخر از آن است ، سپس خبر دادن از قضاى أمر كه همان هلاك شدن كسانى كه هلاكتشان مقدر شده بود ، و نجات يافتن كسانى كه وعدهء نجات آنان داده شده بود ، و اين بعد از ماقبلش آمده ؛ چون علم به آن پس از بيرون آمدن اهل كشتى از آن بوده ، و خروجشان بر آنچه گذشت متوقف . سپس از پهلو گرفتن و استقرار كشتى خبر داد كه از ميان رفتن ترس و حصول اطمينان را مىرساند ، سپس با نفرين بر ستمگران مطلب را به پايان برد تا برساند كه هر چند غرقاب همهء زمين را فراگرفت ، الّا اينكه جز به افراد مستحق عقوبت از جهت ظلمشان به ديگران نرسيد .

عتاب شخص نسبت به خود :

عتاب شخص نسبت به خود :

از اين نوع است : ( وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي . . . ) « 1 » .

و نيز فرمودهء خداوند : ( أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ . . . ) « 2 » .

عكس :

عكس :

عكس آن است كه سخنى آورده شود كه يك جزء آن مقدّم و جزء ديگر مؤخّر باشد ، سپس مؤخّر را پيش بدارد و مقدّم را عقب اندازد ، مانند فرمودهء خداى تعالى :

( ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَ ما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ ) « 3 » ، ( يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ ) « 4 » ، ( وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ) « 5 » ، ( هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ ) « 6 » ، ( لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ) « 7 » .

و از حكمت اين آيهء أخير سؤال شده كه خداوند فرموده : « نه زنهاى مؤمن بر كافران حلال هستند و نه مردهاى كافر بر زنان مؤمن حلال مىباشند » ، و ابن المنير جواب داده كه فايده‌اش اشاره به اين است كه كافران به فروع شريعت مخاطب و مكلّف هستند .

( 1 ) فرقان ، 27 ( 2 ) زمر ، 56 ( 3 ) انعام ، 52 ( 4 ) حج ، 61 ( 5 ) يونس ، 31 ( 6 ) بقرة ، 187 ( 7 ) متحنة ، 10