الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٦

تضمين :

تعديد :

تعديد :

و آن كنار هم و بر يك سياق افكندن ألفاظ مفرد است ، و بيشتر در صفات ديده مىشود ، مانند فرمودهء خداوند : ( هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ - الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ) « 1 » .

و فرمودهء خداوند : ( التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ . . . ) « 2 » .

و فرمودهء خداوند : ( مُسْلِماتٍ مُؤْمِناتٍ . . . ) « 3 » .

ترتيب :

ترتيب :

ترتيب آن است كه اوصاف موصوف را بر ترتيب خلقت طبيعى آنها بيان سازد ، و صفت ديگرى بر آنها نيفزايد ، عبد الباقى يمنى براى اين نوع چنين مثال آورده :

فرمودهء خداى تعالى : ( هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً ) « 4 » ، و فرمودهء خداوند : ( فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوها . . . ) « 5 »

ترقى و تدلّى :

ترقى و تدلّى :

در نوع تقديم و تأخير بيان اينها گذشت .

تضمين :

تضمين :

بر چند معنى گفته مىشود :

يكى : نهادن لفظى به جاى لفظ ديگر به جهت متضمن بودن معنى آن ، و اين نوعى از مجاز است كه سخن دربارهء آن گذشت .

دوم : حصول معنايى در آن بدون اينكه اسمى كه عبارت از آن باشد برده شود ، اين نيز نوعى از مجاز است كه قبلا گذشت .

( 1 ) حشر ، 23 ( 2 ) توبة ، 112 ( 3 ) تحريم ، 5 ( 4 ) غافر ، 67 ( 5 ) شمس ، 14