الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٩

نهى :

5 - اهانت ، مانند : ( ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ ) « 1 » .

6 - تسخير و مذلّت ، مانند : ( كُونُوا قِرَدَةً ) « 2 » چنين تعبير كرد از منتقل شدن آنها از حالى به حالى ديگر به جهت خوارى آنها ، پس اين أخص از اهانت است .

7 - تعجيز ، مانند : ( فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ ) « 3 » ، چون منظور طلب آوردن سوره از كافران نيست ، بلكه مقصود آشكار كردن عجز و ناتوانى آنها از انجام اين كار است .

8 - امتنان ، مانند : ( كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ ) « 4 » .

9 - تعجب ، مانند : ( انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ ) « 5 » .

10 - تسويه و بىتفاوتى ، مانند : ( فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا ) « 6 » .

11 - إرشاد و راهنمايى ، مانند : ( وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ ) « 7 » .

12 - احتقار و خوار شمردن ، مانند : ( أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ ) « 8 » .

13 - إنذار و هشدار ، مانند : ( قُلْ تَمَتَّعُوا ) « 9 » .

14 - إكرام و گرامى داشت ، مانند : ( ادْخُلُوها بِسَلامٍ ) « 10 » .

15 - ايجاد كردن و آن از تسخير أعم است ، مانند : ( كُنْ فَيَكُونُ ) « 11 » .

16 - إنعام ، يعنى : يادآورى نعمت ، مانند : ( كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ ) « 12 » .

17 - تكذيب ، مانند : ( قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها ) « 13 » ، ( قُلْ هَلُمَّ شُهَداءَكُمُ - الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هذا ) « 14 » .

18 - مشورت ، مانند : ( فَانْظُرْ ما ذا تَرى ) « 15 » .

19 - عبرت گرفتن ، مانند : ( انْظُرُوا إِلى ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ ) « 16 » .

20 - تعجّب ، مانند : ( أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ ) « 17 » سكّاكى اين را در بحث استعمال إنشاء به معنى خبر ذكر كرده است .

نهى :

نهى :

و نيز از أقسام إنشاء نهى است ، و آن طلب دست كشيدن از فعل است ، و صيغهء

( 1 ) دخان ، 49 ( 2 ) بقرة ، 65 ( 3 ) بقرة ، 23 ( 4 ) انعام ، 141 ( 5 ) اسراء ، 48 ( 6 ) طور ، 16 ( 7 ) بقرة ، 283 ( 8 ) يونس ، 80 ( 9 ) ابراهيم ، 30 ( 10 ) حجر ، 46 ( 11 ) بقرة ، 117 ( 12 ) انعام ، 143 ( 13 ) آل عمران ، 93 ( 14 ) انعام ، 150 ( 15 ) صافات ، 102 ( 16 ) انعام ، 99 ( 17 ) مريم ، 38