الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٥

معانى استفهام :

( أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً ) « 1 » اين را مؤلف كشّاف از سيبويه نقل كرده ، و لذا فعل در جواب آن رفع داده شده است ، و از اين گونه دانسته‌اند :

( فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ ) « 2 » را ، به جهت توجه دادن نسبت به گمراهى ، و همچنين : ( وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ ) « 3 » .

شانزدهم : ترغيب ، مانند : ( مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً ) « 4 » ، ( هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ ) « 5 » .

هفدهم : نهى ، مانند : ( أَ تَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ ) « 6 » به دليل اينكه جاى ديگر آمده : ( فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَ اخْشَوْنِ ) « 7 » ، ( ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ) « 8 » يعنى : لا تغتر .

هجدهم : دعا ، و آن مانند نهى است با اين تفاوت كه دعا از ادنى به أعلى است ، مانند : ( أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ ) « 9 » يعنى : لا تهلكنا .

نوزدهم : راهنمايى خواستن ، مانند : ( أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها ) « 10 » .

بيستم : تمنى ، مانند : ( فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ ) « 11 » .

بيست و يكم : استبطاء و دور شمردن ، مانند : ( مَتى نَصْرُ اللَّهِ ) « 12 » .

بيست و دوم : عرضه كردن ، مانند : ( أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ ) « 13 » .

بيست و سوم : تحضيض ، مانند : ( أَ لا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ ) « 14 » .

بيست و چهارم : تجاهل ، مانند : ( أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنا ) « 15 » .

بيست و پنجم : تعظيم ، مانند : ( مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ) « 16 » .

بيست و ششم : تحقير ، مانند : ( أَ هذَا الَّذِي يَذْكُرُ آلِهَتَكُمْ ) « 17 » ، ( أَ هذَا الَّذِي بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا ) « 18 » ، و اين وجه و وجه قبلى را محتمل است در قرائت : ( مِنْ فِرْعَوْنَ ) « 19 » .

بيست و هفتم : اكتفاء و بسنده كردن ، مانند : ( أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ ) « 20 » .

بيست و هشتم : استبعاد و دور شمردن ، مانند : ( وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى ) « 21 » .

بيست و نهم : مأنوس نمودن ، مانند : ( وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى ) « 22 » .

( 1 ) حج ، 63 ( 2 ) تكوير ، 26 ( 3 ) بقرة ، 130 ( 4 ) بقرة ، 245 ( 5 ) صف ، 10 ( 6 ) توبة ، 13 ( 7 ) مائدة ، 44 ( 8 ) انفطار ، 6 ( 9 ) اعراف ، 155 ( 10 ) بقرة ، 30 ( 11 ) اعراف ، 53 ( 12 ) بقرة ، 214 ( 13 ) نور ، 22 ( 14 ) توبة ، 13 ( 15 ) ص ، 8 ( 16 ) بقرة ، 255 ( 17 ) انبياء ، 36 ( 18 ) فرقان ، 41 ( 19 ) دخان ، 31 ( 20 ) زمر ، 60 ( 21 ) فجر ، 23 ( 22 ) طه ، 17