الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٠

گونهء بيست و يكم - تعليل :

شده باشد زودتر مىپذيرند ، و بيشتر تعليلها در قرآن بنا بر تقدير جواب سؤالى است كه جملهء اوّلى مقتضى آن است .

و حروف تعليل عبارت است از : لام ، إنّ ، أن ، إذ ، باء ، كى ، من ، و لعلّ ، كه مثالهاى آنها در نوع ادوات گذشت .

و از واژه‌هايى كه در روند تعليل است : « حكمة » مىباشد ، مانند فرمودهء خداوند : ( حِكْمَةٌ بالِغَةٌ - [ قرآن ] حكمت بالغهء الهى است « 1 » و نيز يادآورى منظور از آفرينش آن شىء مانند : ( جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً - [ خداوند ] زمين را براى شما گسترانيد و آسمان را برافراشت « 2 » ، ( أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهاداً * وَ الْجِبالَ أَوْتاداً - مگر نه ما زمين را گاهوارهء خلق ساختيم ، و كوهها را همچون ميخهاى محكم بر آن نهاديم « 3 » .

( 1 ) قمر ، 5 ( 2 ) بقرة ، 22 ( 3 ) نبأ ، 6 و 7