الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٣
فايده‌اى ديگر :
گذشت .
قاعده‌اى ديگر :
قاعده‌اى ديگر :
هرگاه صفت بعد از دو اضافه‌شده‌اى كه اولين آنها عدد است واقع شود ، جايز است بر مضاف اجرا شود ، و يا بر مضاف اليه ، از گونهء اوّل : ( سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً ) « 1 » ، و از گونهء دوّم : ( سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ ) « 2 » مىباشد .
فايده :
فايده :
هرگاه نعمتهاى چندى براى يك لفظ آيد ، بهتر است در صورت دورى معنى صفات به هم عطف گردند ، مانند : ( هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ ) « 3 » ، و گرنه ترك عطف بهتر است ، مانند : ( وَ لا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ * هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ * مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ * عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ زَنِيمٍ ) « 4 » .
فايده‌اى ديگر :
فايده‌اى ديگر :
قطع نمودن صفات در مقام مدح و ذم بليغتر از اجراى آنهاست ، فارسى گفته :
هرگاه صفاتى در معرض مدح يا ذم ذكر گردد ، بهتر است اعراب آنها بر خلاف هم آيند ؛ چون مقام اطناب مىباشد ، پس هرگاه در اعراب مخالف هم شدند مقصود كامل‌تر مىشود ؛ زيرا كه هنگام اختلاف ، معانى متنوع و گوناگون مىگردد ، و هنگام يكى بودن يك نوع خواهد بود .
مثال آن در مدح : ( وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ ) « 5 » ، ( وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ ) تا آنجا كه فرموده :
( وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ ) « 6 » .
( 1 ) ملك ، 3 ( 2 ) يوسف ، 43 ( 3 ) حديد ، 3 ( 4 ) قلم ، 10 و 13 ( 5 ) نساء ، 162 ( 6 ) بقرة ، 177