الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٤

فصلى در أنواع حذف :

لئلّا تميد .

9 - حذف لام توطئه : ( وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ ) « 1 » ، ( وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ ) « 2 » .

10 - حذف لام أمر ، از اين قبيل شمرده‌اند : ( قُلْ لِعِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا ) « 3 » يعنى : ليقيموا .

11 - حذف لام ( لقد ) در جايى كه سخن طول بكشد نيكو است ، مانند :

( قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها ) « 4 » .

12 - حذف نون تأكيد : قرائت ( أَ لَمْ نَشْرَحْ ) به نصب از اين قبيل شمرده شده .

13 - حذف تنوين : بر اين نوع قرائت : ( قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ ) « 5 » ، ( وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ ) « 6 » را مثال آورده‌اند .

14 - حذف نون جمع ، قرائت : ( و ما هم بضارّى به من أحد ) را از اين گونه برشمرده‌اند .

15 - حذف حركت اعراب و بناء ، از اين قبيل شمرده‌اند قرائت : ( فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ ) « 7 » ، ( يَأْمُرُكُمْ ) « 8 » ( وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ ) « 9 » به سكون هر سه ، و نيز : ( أَوْ يَعْفُوَا الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ ) « 10 » ، ( فَأُوارِيَ سَوْأَةَ أَخِي ) « 11 » ، ( ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا ) « 12 » .

مثالهاى حذف بيش از يك كلمه :

1 - حذف دو مضاف : ( فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ ) « 13 » يعنى : تعظيم آنها از كارهاى تقوى دلان است . ( فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ ) « 14 » يعنى : از أثر سم اسب فرستاده ، ( تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ ) « 15 » يعنى : چشمان آنان مىگردد همچون گردش چشم كسى كه بر اثر نزديكى مرگ بىهوش مىشود ، ( وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ ) « 16 » يعنى : به جاى شكر روزيتان .

2 - حذف سه اضافه شده به يكديگر : ( فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ ) « 17 » يعنى : فكان مقدار مسافة قربه مثل قاب ، كه سه كلمه از اسم كان و يكى از خبر آن حذف شده است .

( 1 ) . مائدة ، 73 ( 2 ) . انعام ، 121 ( 3 ) . ابراهيم ، 31 ( 4 ) . شمس ، 9 ( 5 ) . اخلاص ، 1 و 2 ( 6 ) . يس ، 40 ( 7 ) . بقرة ، 54 ( 8 ) . بقرة ، 67 ( 9 ) . بقرة ، 228 ( 10 ) . بقرة ، 237 ( 11 ) . مائدة ، 31 ( 12 ) . بقرة ، 278 ( 13 ) . حج ، 32 ( 14 ) . طه ، 96 ( 15 ) . أحزاب ، 19 ( 16 ) . واقعة ، 82 ( 17 ) . نجم ، 9