الإتقان في علوم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ١١١

نوع پنجاه و يكم در وجوه مخاطبات قرآن

نوع پنجاه و يكم در وجوه مخاطبات قرآن

نوع پنجاه و يكم در وجوه مخاطبات قرآن

ابن الجوزى در كتاب النفيس خود گفته : خطاب در قرآن پانزده وجه است .

ديگرى گفته : بر بيش از سى وجه است :

يكى : خطاب عام كه منظور از آن عموم است ، مانند فرمودهء خداوند : ( اللَّهُ - الَّذِي خَلَقَكُمْ - خداوندى كه شما را خلق كرد « 1 » .

دوم : خطاب خاص كه مقصود از آن خاص مىباشد ، مانند : ( أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ - آيا كفر ورزيديد پس از ايمانتان « 2 » ، ( يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ اى رسول ابلاغ كن . . . . « 3 » .

سوم : خطاب عام كه منظور از آن خاص مىباشد ، مانند : ( يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ ) « 4 » كودكان و ديوانگان در اين خطاب داخل نيستند .

چهارم : خطاب خاص كه منظور عموم است ، مانند : ( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ - النِّساءَ ) « 5 » ، خطاب را به پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم آغاز كرد ، ولى منظور تمام افرادى كه مالك طلاق هستند مىباشد ، و فرمودهء خداى تعالى : ( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ أَزْواجَكَ . . . ) « 6 » ، ابو بكر صيرفى گفته : ابتداى خطاب به آن حضرت بود ، و چون دربارهء موهوبه ( زنى كه بدون مهر و شرط خودش را به رسول اكرم صلّى اللّه عليه -

( 1 ) . روم ، 54 ( 2 ) . آل عمران ، 106 ( 3 ) . مائدة ، 67 ( 4 ) . حج ، 1 ( 5 ) . طلاق ، 1 ( 6 ) . احزاب ، 50