اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — الصفحة ٤٨١
[ رساله در اثبات اشرفيّت عقلا از علما ]
و اكر معارضى كويذ كه : ممكن است كه يك جيز را خواصّ بسيار باشذ . و بدان سبب افعال و احوال و صفات مختلف ازو در وجود آيذ .
كوئيم ، شايذ كه جنين باشذ ، لكن به شرط آنكه آن خواصّ و افعال و احوال كه در نفس ناطقه است ، مخصوص بوذى بذو ، و بعضى از آن در ديكرى نبوذى . و جون مىبينيم كه :
بعضى از آن خواصّ و صفات و احوال كه در نفس ناطقه هست ، در جمادات نيز هست .
جنانكه آنجه در جمادات هست ، در نباتات نيز هست بزيادت جند جيز ، كه آن نيز در انسان هست .
و آنجه در نباتات هست ، در حيوان غير ناطق هست بزيادت جند جيز ، كه آن نيز در انسان هست .
و آنج در حيوانات هست در انسان نيز هست با جند جيز ديكر زيادت .
و جنانكه كفته شذ باتّفاق جمله عقلا اختلاف لازم دليل اختلاف ملزوماتست . لا جرم بايذ كه ذوات روحانى و صفات جوهرى نفس ناطقه متعدّد باشد . و او از آن جمله مؤلّف و عقل نيز همجنين مؤلّف است . جهت آنكه عقل يك جيز نيست ، الّا عقول بسيار . و بزركترين عقول ملايكهاند ، و ملايكه يك نوع نيستند از انواع بسيار . جهت آنكه ملايكه در مراتب ، اختلاف عظيم دارند ، جنانكه :
بعضى مقرّب .
و بعضى غير مقرّباند .
و بعضى جان دهند .
و بعضى جان ستانند .
و بعضى رسالت بانبيا عليهم السّلم رسانند .
و بعضى جهت رحمت .
و بعضى جهت عذاب .
و بعضى در آسمانها .
و بعضى در زمين باشند .
و جون جنين باشذ . فرق ايشان جندان هست كه از زمين تا آسمان . و بيش عقلا برهان