اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — الصفحة ٣٠١

[ تدوير زمين : رساله در علم هيأت ]

اكرجه تمامت مصنوع صنع و مخلوق قدرت حضرت عزّت بوذند ، و همه به زبان حال به حكم آيت : « وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ » « 1 » . و آيت : « وَ يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَ الْمَلائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ » « 2 » . و « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ » « 3 » . و آيت : « وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ و لا يَفْتُرُونَ » « 4 » تسبيح و تهليل مىكردند . و هر موجودى آيتى و دليلى بوذ بر وحدانيّت او ، جنانجه كفته‌اند كه :

و فى كلّ شىء له آية * تدلّ على انّه واحد

اما آن امانت را جهت انسان مقدّر فرموذ . و جمله مخلوقات را هر يك به قدر استعداد ، مراتب معيّن باديذ كرد . و هر صنفى ازيشان كه اشرف بوذ ، مناسب و لايق او برستشى و عبوديّتى و حكمى معيّن . و از آن جمله جنّ و انس را به حكم آيت :

« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » « 5 » تخصيص فرموذ . و ازيشان هر دو كروه انسان را به حكم آيت : « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » « 6 » تحمل آن امانات ممتاز و مخصوص كردانيذ .

و جون انسان را مستعدّ آن امر عظيم يافت ، جهت ايشان مقدّر و معيّن فرموذ . و تمامت انسان را بخلعت : « لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ » « 7 » . مشرّف كردانيذ . و تاج « خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ » « 8 » بر سر ايشان نهاذ . و از جميع مخلوقات آن نوع را بكرامت و فضيلت : « وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا » « 9 » ممتاز و مميّز فرموذ .

و بعد از آن ، آن امانات كه ديكر مخلوقات از حمل آن بموجب : « فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها » « 10 » ابا كرده بودند ، و از تحمّل آن ترسيده ، بر انسان عرض كرد . و ايشان را بر مقتضى حكمت : « وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » « 11 » و قبول كردند و متحمّل

( 1 ) - الاسراء ( 17 ) : 44 ( 2 ) - الرّعد ( 13 ) : 13 ( 3 ) - الحجّ ( 22 ) : 18 ( 4 ) - الانبياء ( 21 ) : 19 - 20 ( 5 ) - الذّاريات ( 51 ) : 56 ( 6 ) - الاحزاب ( 33 ) : 72 ( 7 ) - التّين ( 95 ) : 4 ( 8 ) - الرّحمن ( 55 ) : 3 - 4 ( 9 ) - الاسراء ( 17 ) : 70 ( 10 ) - الاحزاب ( 33 ) : 72 ( 11 ) - ايضا