اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٠

[ تفسير آيهء و لو شئنا . . . ]

و نامعقول ، و از عدالت و راستى و قدرت من نزيبد باطل كردن آن . و بوجهى ديكر درين دنيا آفريدن جهت اين معانى نخواهم ، و هر جه نخواهم جنان نبايذ ، و هر جه خواهم جنان بايذ ، و هر جند قادر باشم به همه اشيا . لكن حقّ القول را نكاه دارم ، ( 121 ] و جون خلاف قول بندكان خوذ نبسندم ، و سبب راست قولى بندكان خوذ ، اجرى تمام دهم ، جكونه خويشتن محافظت حق القول نكنم ؟ و بموجبى كه مناسب ثواب و عقاب باشذ كه هم من بارادت و مشيّت خوذ آفريذه و مقدّر كرده‌ام براستى حكم فرمايم .

و جون هيج كس نباشذ كه كم و بيش ازو سهوى در وجود نيامذه باشذ ، يا او را در دنيا معامله نبوذه باشذ ، و وقت موازنه و مقابلهء آن ، به حكم آيت : « وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ » « 1 » . روز قيامة . و به حكم آيت : « وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا » « 2 » .

اين اشارت بدوزخ است . لا شكّ حساب و موازنهء اعمال همه روز قيامت باشذ ، و جاى آن حساب و موازنهء دوزخ باشذ ، لا جرم همه را كذر بر دوزخ باشذ ، از جنّ و انس و آنجه « اجمعين » فرموذه ، اشارت بذين معنى است كه فرموذه : « وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها » « 3 » .

جه بموجبى كه كفته شذ ، هيج كس نباشذ كه كم و بيش ازو سهوى باديذ نيامذه باشذ ، تا او را حسابى باز نبايذ داذن و مصدّق اين معنى : « حرامها عذاب و حلالها حساب » و « حسنات الابرار سيّئات المقرّبين » است .

و جون همه برين وجه بدوزخ برسند و تمام پر شوذ ، بعد از آن ، آنجه خطاء ايشان كمتر باشذ زوذتر و آنجه بيشتر باشذ بستر از آن خلاص يابند ، و هر يك بحسب مرتبهء خوذ بدرجات بهشت برسند . و آنجه كفّار و شرّيران محض باشند ، در آنجا مخلّد بمانند . جه مناسب و مستحقّ آن باشند و آيات كه فرموذه : « قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ » « 4 » . مناسب اين دلايل و معانى كه تقرير رفت . و اين تقرير و

( 1 ) - الانبياء ( 21 ) : 47 ( 2 ) - مريم ( 19 ) : 71 - 72 ( 3 ) - مريم ( 19 ) : 71 ( 4 ) - السجده ( 32 ) : 11 - 12