اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — الصفحة ١٧٦

أسئله مولاناء معظّم ملك الافاضل و الحكما شمس الملّة و الدين دأمت فضائله الجوهرىّ السمنانى كى از مصنّف اين كتاب عزّ نصره كرده

بس استدلال كرده كوئيم كه اين معانى نيز بايذ كه در افلاك باشذ خصوصا كه ايشان نيز ذوى العقولند ، جه اكر ذوى العقول نبوذندى اين برهان حركت ارادى قطعا بر ايشان صادق نبوذى . و جون برهان ذوى العقولى ايشان همين حركت ارادى است ، كه ذكر رفت .

بس استدلال از انسان بذيشان كردن درست باشذ ، و اولى آن باشذ كه ازين حركات ارادى آن دو قسم اوّل بذيشان نسبت كنيم ، و از قسم طبيعى آنجه در سابق ياذ كرده شذ كه آن بذوى العقول تعلّق دارذ . و بذين تقرير و بيان مالاكلام ثابت كشت كه حركات افلاك كه بخاصّهء ايشان تعلّق دارذ ، ارادى است . و اللّه اعلم و احكم .

جواب سؤال ششم : كه مولانا معظّم شمس الدّين جوهرى دام فضله كرده و كفته كى :

محقّق است بيش انسان كه اختلاف نفوس بشرى بعدد بيش ، نيست و لكن اختلاف اخلاق و صور بر خلاف آن دلالت ميكنذ . اكر در بيان حقيقت اين دعاوى و كيفيّت حصول آتش در قعر بحر فايده فرمايذ موجب سعادت دارين كردذ . و السّلم .

كوئيم و باللّه التوفيق كه : اين ضعيف باصطلاح خوذ ببراهين نقلى و عقلى بجند جاى در مصنّفات خوذ خصوصا در رسالهء فيض و بسيط كه در كتاب لطايف از مصنّفات اين ضعيف مدرج است ثابت كردانيذه كه هيج ممكن كه آن را تصوّر كنند كه بسيط حقيقى است در خارج وجود نتوانذ بوذ ، و حالة الوجود ممكنات بزوج و همتا و ضدّ و نقيض محتاج كردند ، و فرق ميان خالق و مخلوق بذين وجه محقّق كردذ ، جه وجود ممكنات در خارج بذين وجه ممكن است و مصدّق اين معنى ، قوله تعالى : « سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا يَعْلَمُونَ » « 1 » .

و چون خواهند كه حقيقت اين معنى به تمام معلوم كنند از آن رسالات مذكور مطالعه بايد كردن و برين تقرير بذين اصطلاح كه ما نهاذه‌ايم و بيان كرده ، هر ممكنى كه در خارج وجود يافته باشذ . آنجه باجسام سفلى تعلّق داشته باشذ مركّب بوذ و آنج بروحانيّت تعلّق داشته مؤتلف بوذ . بس بالضّروره جون نفس در خارج وجود يافته باشذ بايذ كه مالاكلام مؤتلف


( 1 ) - يس ( 36 ) : 36