اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — الصفحة ١٠٦

سؤال مولانا معظّم افضل علماء الامم عماد الملّة و الدّين المطرّزى دامت فضائله كى از مصنّف كتاب عزّت انصاره كرده

در احوال ضمير و انديشهء عقلا كفته‌اند كه :

فارغ ز هر كدورت همچون ضمير عاقل

مناسب اين تقرير است .

و حكما كفته‌اند كه حكيم كسى باشذ كه بلذّتى از لذّات دنيا شاذمان و فريفته نكردذ و بمصيبتى از مصائب عالم غمكين و اندوهگين و مأيوس نشوذ ، كما قال تعالى :

« لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » « 1 » . و جون نوع انسان ذوى العقول‌اند ، بايذ كه اين معانى كه تقرير رفت ، در مجموع انسان موجود و در طبيعت انسان مركوز بوذ و لكن بموجبى كه تقرير رفت در اشراف و كاملان قوىتر و عظيمتر توانذ بوذ و بحسب مراتب و كمال هر يك از ايشان بمرگ ديكران و خوذ نيز كه بوذنى و حقّ است ، التفات ننمايند و بذان غم بيهوذه نخورند و به حكم : « كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ » « 2 » و « كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ » « 3 » دانند كه مرك را جاره نيست و همه رفتنى و كذاشتنىاند .

و مثلى مشهورست كه كفته‌اند : « المصيبة اذا عمّت طابت » .

جون در همه اين معنى واقع باشذ و هر جند انديشهء مردن و يا خاطر مقرّر كردن دشوارست ، لكن جار و ناجار جون دانذ كه در غم و اندوه آن بسر بردن فايده نيست ، ترك آن كيرذ و بتدبيرى ديكر كه او را از آن فايدهء ابدى حاصل توانذ بوذ ، مشغول كردذ و همّت عاليه به آن مصروف نكرذانذ كه بمقتضى : الدنيا مزرعة الآخرة » توشهء راه آخرت و ذخيرهء عقبى حاصل كنذ . و جنانجه شاعر كفته كه :

مياساى از آموختن يك زمان

از تحصيل آن نياسايذ ، و از آن خالى و غافل نكردذ ، و به حكم : « اعملوا فكلّ ميسّر لما خلق له » هر يك بكارى كه براى آن آفريذه شذه ، مشغول شوند . و اين حكم مطلق كه فرموذه كه : « اعملوا » ، جهت آنست تا هيج تردّد نبرند و دانند كه كارى مىبايذ كردن و بىكار نبوذن ، جه هر كار كه شخص كنذ ، او را بدان ميل و هوس باشذ ، نه از بطالت و عطلت باشذ . جنان‌كه امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه فرموذه

( 1 ) - الحديد ( 57 ) : 23 ( 2 ) - آل عمران ( 3 ) : 185 ( 3 ) - القصص ( 28 ) : 88