بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٣

تحقيق اينكه جميع كتابهاى مدوّن ، چه كتب حقّه و چه باطل همه نمودهايى از كتاب حقيقى مىباشد كه همان حقيقت قرآن است .

جميع مراتب آن حقايق در آن جمع گرديده است .

اين حديث دلالت دارد بر اينكه « ذلِكَ الْكِتابُ » خبر است براى « الم » چنان كه قبلا هم يادآور شديم يا خبر است براى مبتداى محذوف كه در وجوه پيشين ذكرى از آن به ميان نيامد .

تفسير كتاب به محمد صلّى اللّه عليه و سلّم يا على ( ع ) براى آنست كه آنان به اين حقايق متحقّق شده‌اند « 1 » .

تفسير آن به رسالت يا نبوّت يا ولايت به اعتبار ظهور آن حقايق با جميع شئون و مراتبش يا بعضى از مراتب آن ، در آنها مىباشد .

همچنين تفسير آن به صدر و قلب و روح به جهت نقش‌پذيرى اين‌ها به صورتهاى آن حقايق است .

آنچه كه وارد شده است از تفسير كتاب به كتاب على ( ع ) .

ممكن است منظور از آن ، مكتوبى باشد كه على ( ع ) به علويّت خود نگاشته است ؛ زيرا همهء ما سوى اللّه نوشتار علويّت على ( ع ) است .

و نيز ممكن است مراد از كتاب ، كتابى باشد كه از جانب خدا بر محمّد ( ص ) دربارهء على ( ع ) و خلافت آن بزرگوار نازل شده است .

اگر اضافه را بيانى بدانيم امكان دارد مراد از كتاب ، شخص على ( ع ) باشد .

از حضرت صادق ( ع ) روايت است كه : « الكتاب » بدون شك على ( ع ) است .

( 1 ) در تفسير شريف لاهيجى از قول حضرت صادق ( ع ) نقل شده است كه : مراد از كتاب على ( ع ) است چنانچه در تأييد اين سخن از آن حضرت مروى است كه فرمود : « انا كتاب اللّه الناطق » لذا ، معنى آيه ، چنين خواهد بود كه آن وصىّ رسول عربى كه در كتاب انبياء سلف ثبت شده است على بن أبي طالب ( ع ) مىباشد .