بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٥

[ سوره الفاتحة ( 1 ) : آيات 1 تا 7 ]

استعاذه ، كه بهتر است آهسته خوانده شود .

اللّه علم ذات خداى تعالى است به عنوان مقام ظهور خدا كه همان فعل و مشيّتش مىباشد زيرا خود ذات ، غيب مطلق است و نام و نشانى ندارد و اسماء و صفاتى هم براى آن نيست ؛ مگر به اعتبار ظهور او به فعل و مشيّتش .

مشيّت خدا را ، دو اعتبار است .

يكى به آن اعتبار كه روئى به مقام غيب دارد . ديگر به اعتبار آن كه روئى به خلق دارد . از آن جهت كه روئى به غيب دارد عرش و از آن جهت كه روئى به خلق دارد ؛ كرسى ناميده مىشود . به سبب اين دو عنوان ، حقّ اوّل به « اللّه و به العلى » موسوم مىشود و نيز به اعتبار اين دو عنوان است كه حقّ تعالى مىفرمايد : الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى ؛ يعنى ، خداوند بر عرش قرار گرفت و مىفرمايد : وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ . . . وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ؛ « 1 » يعنى ، كرسى او همه آسمان و زمين است و او است كه بسيار بلند مرتبه و در نهايت عظمت است .

دربارهء لفظ « اللّه » اختلاف است كه مشتق است يا جامد ؛ يعنى ، « اللّه » از صفت‌هاى مشتق از مصدر است ؛ يا اسم مشتق نمىباشد ؛ بلكه آن مصدر يا اسم مصدر يا اسم جامدى است كه داراى مادّهء متصرّف نيست .

دربارهء آن ، اقوال چندى آمده است :

از جمله گفته شده است : اللّه ، از مادّهء إله « إله يأله » مىباشد و مصدر آن « إله » « الوهت » است . مثل ، نصر ينصر ، و به معنى عبد يعبد ؛ يعنى ، بندگى و عبادت كرد ؛ مىباشد .

اصل كلمهء « اللّه » همان « إله » به كسر همزه است كه همزهء آن حذف

( 1 ) بقره - 255