بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

[ سوره الفاتحة ( 1 ) : آيات 1 تا 7 ]

مغاير با اسماء مورد توجه قرار مىدهد ؛ در حقيقت هم اسم و هم مسمّى را مىپرستند و او مشرك مىباشد .

دستهء اوّل كه به موجودات از جهت اينكه ، اسماء حقّ مىباشند مىنگرند و از توجّه به خود اسماء غفلت دارند ؛ آنها مجذوبند ؛ چيزى بر آنها نوشته نمىشود و داراى حكمى در كثرات نيستند و تكليف از آنها برداشته شده است ( البتّه در حال جذب كه استشعارى ندارند ) .

كسى كه به اسماء توجّه داشته باشد و موجودات را از جهت اينكه اسم‌هاى او هستند بنگرد ؛ و به اين نظر آگاه باشد ، او كامل و جامع هر دو طرف اسم و مسمّى است .

چنين شخص كاملى ، يا آگاهيش بر اسم غالب بر آگاهى او بر مسمّى است يا آگاهى او بر مسمّى غالب است . يا آگاهى او در هر دو به يك اندازه است .

آن كه در حالت اوّل قرار دارد ، در نشئه و مقام موسوى واقع شده است .

آن كه در حالت دوّم مىباشد ؛ در مرحلهء عيسوى است و آن كه در مرتبهء سوم باشد ؛ حقوق كثرتها و وحدت را رعايت مىكند ، به طورى كه چيزى را از حقوق دو طرف فرونمىگذارد .

چنين شخصى در واقع در مرحلهء محمّدى است كه جامع بين كثرت و وحدت مىباشد ؛ به طورى كه هيچ چيز از حقوق آنها را كم نمىكند .

خداى تعالى در قرآن مجيد به اين سه مرحلهء اشاره كرده ؛ مىفرمايد : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً . . . ذلِكَ مَثَلُهُمْ