اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢
سالاريان
فصل دوم از سالاريان تا صفويان
فصل دوم از سالاريان تا صفويان
سالاريان
سالاريان
بعد از دستگيرى بابك حكام عرب در اينحدود قدرت زيادى بدست آوردند و نفوذ بيشترى يافتند . گرچه اينها به ظاهر خطبه بنام خليفه ميخواندند ولى گاهى حكومت بالنسبه جداگانه‌اى داشتند و برخى بفكر استقلال و قدرت ميافتادند . چنان كه در همان ايام كه بابك درصدد جانشينى جاويدان بود در سمت ديگر اردبيل اولاد « مرّ بن على » پايه‌هاى استقلال خود را استوارتر ساختند و طبق نوشتهء تاريخ « على بن مرّ » در سال 210 هجرى در نريز اعلام استقلال كرد ولى حكومتش دولت مستعجل شد و بيش از پنجسال دوام نيافت .
پنجاه سال بعد از سقوط بابك نيز « محمد بن ابى الساج » حكومتى در اين نواحى بوجود آورد كه در تاريخ بنام « الساجيه » معروف است . اولاد محمد بن ابى الساج با آنكه تا سال 325 هجرى در اردبيل و بردع و مراغه حكمرانى ميكردند با اينحال در اواخر كار قدرت زيادى نداشتند و خود را تابع حكومت بغداد ميدانستند . اين ضعف وقتى عارض آنان شد كه « يوسف ابن ابى الساج » در جنگى كه بسال 304 هجرى در اردبيل با « مونس المظفر » نمود شكست خورده با جمعى از كسانش اسير گرديد و ببغداد برده شد . « 1 »
با ظهور سالاريان ، اردبيل بار ديگر در مركز تحولات جديد قرار گرفت و عزت و ذلتهاى متناوبى بر آن روى آورد .
بطوريكه تواريخ ضبط كرده‌اند پس از حملهء اعراب بايران و انقراض سلسلهء ساسانى ، سرزمينى كه بين سلسلهء جبال البرز و درياى خزر واقع است مدتها به تصرف اعراب در نيامد و چون حكومت مركزى نيز از بين رفته بود از اينرو هر اميرى در آن منطقه براى خود قدرتى فراهم ساخت و سازمان مستقلى بوجود آورد .
قسمتى از اين نواحى « ديلمستان » خوانده ميشد و از لحاظ سختى و استحكام -
( 1 ) - دائرة المعارف عربى .