اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٥
اعلام شروع جنگ با شليك روسها
فصل هفتم آثار جنگ بين‌الملل اول در اردبيل
فصل هفتم آثار جنگ بين‌الملل اول در اردبيل
اعلام شروع جنگ با شليك روسها
اعلام شروع جنگ با شليك روسها
تعدياتى كه روس و انگليس در ايران ميكردند ، و شرح آنها قسمت مهمى از مندرجات كتابهاى تاريخ قرن اخير ايران را تشكيل ميدهد ، موجب كينه و عداوت مردم اين ديار گشت بخصوص آنكه استقلال وطن نيز با گفتگوهائى نظير قرارداد 1907 در خطر افتاد و با اشغال خاك ايران از طرف نيروهاى بيگانه اميد بباز يافتن آن از بين رفت . اين بود كه وطن‌پرستان آغاز جنگ را ، با همه مصائبى كه همراه ميآورد بارقهء اميدى يافتند و گرفتاريهاى دشمنان ايران را وسيله‌اى براى نجات اين مرزوبوم تصور كردند .
استقبال از جنگ كار هيچ انسان عاقلى نيست و كمتر شخص سالمى ميتوان يافت كه بخرابيها و بدبختىهاى ناشى از آن رضا دهد و از قتل ميليونها نفوس بيگناه رنج و عذابى نبرد . ليكن براى ميهن‌پرستان آن روز جنگ تنها چارهء رهائى ايران از چنگ بيگانگان تصور ميشد و لطمات و صدمات حاصله از آن در مقابل استقلال ايران قابل اهميت نمىبود .
خوشبختانه اين جنگ موجب تغيير وضع سياسى در روسيه گرديد و انگلستان نيز ، كه اقدامات خود را برپايهء رقابت با فعاليتهاى روسها گذاشته بود ، در اين كار بىبهانه گشت و اوضاع و احوال عمومى جهان استقلال ايران را تأمين نمود .
خبر شروع جنگ بين‌الملل اول در هفتم ماه رمضان 1332 قمرى ، كه ده روز از تاجگذارى احمد شاه ميگذشت ، در اردبيل منتشر شد . بدينطريق كه بعد از ظهر آن روز ، هنگاميكه مردم در مساجد نشسته بسخنان وعاظ گوش ميدادند ، ناگاه صداى شليك مفصلى در شهر به گوش رسيد و همه را در بهت و حيرت فروبرد .
ماه رمضان در قديم ماه عبادت تلقى ميشد و در اين شهر كسب‌وكار مردم تقريبا