اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

بدهانهء توپ گذاشتن دو تن از سران شاهسون

بدهانهء توپ گذاشتن دو تن از سران شاهسون

بدهانهء توپ گذاشتن دو تن از سران شاهسون

عليخان والى ديگر به اردبيل برنگشت و بعد از او حاج صمد خان شجاع الدوله به حكمرانى اردبيل منصوب شد و چون طوايف فولادلو و خامسلو ناايمنىهائى ايجاد ميكردند جوروخ ، كلانتر ايل فولادلو و فرخ بيگ ، رئيس طايفهء خامسلو را بدهانهء توپ بست و بدينطريق امنيتى در اين حوالى بوجود آورد . نگارنده از شادروان پدرم شنيده‌ام كه پس از آنكه توپ‌ها آتش شد بدنهاى آن دو تكه‌پاره گرديد و هر قسمتى بسمتى افتاد و وقتى سر فرخ در هوا بالا ميرفت هنوز سخنانى كه در آخرين لحظه به زبان آورده بود از دهانش قطع نشده بود .

بارى در سال 1319 قمرى كه سال « حج اكبر » « 1 » بود شادروان حاج مير صالح آقا برحمت الهى پيوست و آقا ميرزا على اكبر يگانه مجتهد متنفذ اردبيل گرديد . ليكن چندى نگذشت كه با ورود حاج ميرزا ابراهيم ، پسر بزرگ و جانشين حاج مير صالح از نجف ، دامنهء اختلافات حيدرى و نعمتى وسعت يافت و اتفاقات جديدى رخ داد كه ما در جاى خود بدانها اشاره خواهيم كرد .

در اين سال عدهء زيادى از مردم اردبيل براى برگزارى مراسم حج به مكه رفتند ولى جمعى از آنان دچار و با گشتند و آنان كه بولايت بازآمدند صدمات زيادى ديدند از اينرو سالهاى 1319 و 1320 قمرى از سالهاى پراندوه ساكنان اردبيل بشمار ميآيد .

آنچه در اين ميان بايد يادآور شد فكر مردم و توجه به فرهنگ جديد و تأسيس مدارس با اصول نوين بود . طرفداران اين امر بيش‌وكم فعاليتهائى ميكردند ولى چون ضربت چماق تكفير مرحوم آقا ميرزا على اكبر را بر سر خود احساس مينمودند بازپس مىنشستند . اين كشمكش‌ها بطور مرئى و نامرئى باقى بود تا سال 1322 قمرى فرارسيد و محمد وليخان تنكابنى ، كه بعد از اعادهء مشروطيت مدتى بنام سپهدار اعظم در رأس حكومت ايران قرار گرفت ، بحكمرانى اين ولايت منصوب شد ، و ما در جاى خود از آن سخن گفته‌ايم .

( 1 ) - سالى كه عيد قربان و نوروز و جمعه در يكروز باشد آن سال را سال حج اكبر ميخوانند .