اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٦
مأموريت جهانگير ميرزا براى دفاع از اردبيل
گويا هنگاميكه فتحعليشاه عباس ميرزا را بفرماندهى سپاه ايران براى جنگ با روسها برگزيد در شمار دستورهائى كه به او ميداد گفت كه « اين جنگ را محمد خان قوانلوى قاجار روى دست ما گذاشت » و ژول يونر نويسندهء آن كتاب نوشته است « يك مورخ مجاز هست بگويد كه آن جنگ را خود فتحعليشاه روى دست ملت ايران گذاشت و . . . اگر فتحعليشاه چشم به دختر محمد خان قوانلوى قاجار نمىدوخت آن جنگ پيش نمىآمد و منتهى بمعاهدات گلستان و تركمنچاى نمىشد و هفده ولايت ايران واقع در شمال رود ارس از ايران منتزع نميگرديد » « 1 » .
بهرحال در اين جنگها شهر اردبيل مركز تجمع سپاه و انبار سلاحهاى جنگى بود و نارين قلعه كه توسط افسران ژنرال گاردان فرانسوى بر جاى قلعهء سابق اردبيل احداث گرديده بود پايگاه مهمى براى قشون ايران به حساب ميآمد .
مأموريت جهانگير ميرزا براى دفاع از اردبيل
مأموريت جهانگير ميرزا براى دفاع از اردبيل
يكى از فرزندان عباس ميرزا وليعهد و فرمانده سپاه ايران در جنگهاى فوق الذكر ، « جهانگير ميرزا » نام داشت وى كتابى نوشته است كه بنام « تاريخ نو » شناخته مىشود و مرحوم عباس اقبال در سال 1327 آن را بچاپ رسانيده است . جهانگير ميرزا در اين جنگها بعنوان حاكم و فرمانده ساخلوى اردبيل بدين شهر آمده و مدتها در آنجا فرمانروائى كرده است و بدين جهة مطالب زير كه باقتباس از آن كتاب نقل مىشود خواننده را تا حدى از اتفاقات اين شهر در آن ايام آگاه ميسازد .
او گويد فصل زمستان بود كه عباس ميرزا از قشون روس شكست خورده براى جمع‌آورى نيرو به تبريز آمد و بدين خيال كه زمستان مانع حملهء روسها خواهد شد به تهيهء نفرات و فراهم كردن سلاح براى جنگهاى بهاره پرداخت . ليكن ژنرال مدداف فرمانده روسى قره‌باغ از موقعيت استفاده كرده از رود ارس گذشت و راه تبريز پيش گرفت . عباس ميرزا دستور داد كه براى تأمين غذاى ششماههء اهالى تبريز اقدام كنند زيرا قصد داشت از اين شهر دفاع نمايد . مدداف چون از اين امر آگاه شد بجاى آنكه
( 1 ) - دلاوران گمنام . نويسنده ژول يونر . اقتباس از مجلهء خواندنيها . سال 30 . شمارهء 34 .