إحياء علوم الدين ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧١٨
ورد هفتم چون آفتاب زرد گردد به سبب نزديكى او به زمين ،
قسم كه در ورد اول مذكور است مشغول شود ، تا آن گاه كه آفتاب به سر ديوار رسد و زرد شود . و چون نماز در او ممنوع است فاضلتر تلاوت قرآن است با تدبّر و تفهّم ، چه او معنى دعا و ذكر و فكر را جامع است . پس در اين قسم ، بيشتر مقاصد آن سه قسم مندرج است .
ورد هفتم چون آفتاب زرد گردد به سبب نزديكى او به زمين ،
ورد هفتم چون آفتاب زرد گردد به سبب نزديكى او به زمين ،
( 1 ) چنان كه غبارات و بخارات كه بر روى زمين باشد نور وى را بپوشد و در روشنى او زرديى ديده شود ، وقت اين ورد درآيد . و او مثل ورد اول است از طلوع خورشيد ، زيرا كه اين پيش از غروب است چنان كه آن پيش از طلوع . و مراد از قول حق تعالى : فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ « 77 » اين است . و طرف دوم از قول حق تعالى : وَ أَطْرافَ النَّهارِ « 78 » اين وقت است .
حسن گفت كه صحابه آخر روز را بيش از آن تعظيم كردندى كه اول روز را . و يكى از سلف گفت كه اول روز براى دنيا داشتندى و آخر آن براى آخرت . پس در اين وقت تسبيح و استغفار مخصوص مستحب است ، و ديگر چيزى كه در ورد اول ياد كردهايم ، مثل آن كه گويد :
استغفر اللّه العظيم الّذي لا إله الاّ هو الحىّ القيّوم و أسأله التّوبة و سبحان اللّه العظيم و بحمده [ 560 ] ، « 79 » چه حق تعالى گفته است : وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكارِ . « 80 » و استغفار بر نامهايى كه در قرآن است مستحبتر ، چون قول حق تعالى : اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً ، « 81 » اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً ، « 82 » رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ ، « 83 » فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الْغافِرِينَ . « 84 » و مستحب است كه پيش از غروب خورشيد : وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها ، « 85 » وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى ، « 86 » و معوّذتين بخواند و در حال غروب بايد كه در استغفار باشد . و چون بانگ نماز شنود گويد : اللّهمّ انّى اسألك عند اقبال ليلك و ادبار نهارك ، تا آخر دعا ، چنان كه سابق شده است ، پس جواب مؤذن بگويد و به نماز شام مشغول شود . و به غروب وردهاى روز تمام شود . و بايد كه بنده به حالهاى خود بنگرد و حساب خود بكند كه از اين مرحله بنوشت ، « 87 » و تأمل كند كه اگر امروز او مثل دى است مغبون باشد ، و اگر بدتر از دى است
( 77 ) روم 30 - 17 . ( 78 ) طه 20 - 130 . ( 79 ) از اين پس چون صفحات نسخهء موزهء بريتانيا آشفته و آب ديده است ، شمارهء صفحات نسخهء مجلس كه تا حدى خوانا و بىنقص است در متن خواهد آمد . ( 80 ) مؤمن 40 - 55 . ( 81 ) نوح 71 - 10 . ( 82 ) نصر 110 - 3 . ( 83 ) مؤمنون 23 - 118 . ( 84 ) اعراف 7 - 155 . ( 85 ) شمس 91 - 1 . ( 86 ) ليل 92 - 1 . ( 87 ) نوشتن ، در نورديدن .