آثار عجم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٧

فصل : [ 2 ]

تحصيل نمود و به لغات زند و پازند - كه از كتابهاى زردشت است - نيز پى برد و زبان ارمنى و زبان پشتو را هم درس خواند ؛ بالجمله ، هر زبانى كه با زبان آريا 1 برادر بودند و از يك پدر يا هم شاخ بودند براى يك تنهء درخت ، همه را خواند و قاعدهء نحو و صرف همه را آموخت . ( آريا ، زبانى است كه خطوط ميخى ( 1 ) . به همزهء ممدوده و سكون راء مهمله است .

( 2 ) . كلتى : به كاف عربى و تاء قرشت و ياء ، بر وزن شرقى ؛ در زمان ساسانيان ، اين زبان بوده .

( 3 ) . به گاف فارسى و لام و ياء حطّى و كاف عربى ، بر وزن شريك .

( 4 ) . به همزهء ممدوده و سكون ياء حطّى و راء مهمله و فتح لام و نون ساكنه و دال مكسوره در آخر ياء ؛ آن را « ايريش » بر وزن درويش نيز گويند .

( 5 ) . به كسر حرف اوّل و حرف سيّم كاف عربى .

( 6 ) . به ميم و نون و راء معجمه بر وزن بحر .

( 7 ) . بر وزن اكليل .

( 8 ) . به واو و لام و شين ، بر وزن عشق .

( 9 ) . به تقديم ياء حطّى بر تاء قرشت ، بر وزن نيستانى ؛ اين زبان انگليسى قديم است .

( 10 ) . به وزن انسانى ؛ آن را سلاوانى نيز گويند و آن زبان جماعتى از روسيه است .

( 11 ) . به ضمّ اوّل ؛ و معروف است .

( 12 ) . به كسر اوّل و سكون دوم و سوم ؛ و حرف چهارم نيز مكسور .

( 13 ) . به باى 3 نقطه ، بر وزن اميد ؛ اين زبان را لهستانى نيز گويند .

( 14 ) . بر وزن بوچيدى .

( 15 ) . بر وزن بيهوشى .

( 16 ) . به همزهء ممدوده ؛ مذكور شد .

( 17 ) . پارسى معروف است و آن غير از فرس قديم و غير فارسى حاليه است .

( 18 ) . پهلوى معروف است .

( 19 ) . نيز مشهور است .

( 20 ) . بر وزن شهرى .

( 21 ) . بر وزن كلّى .

( 22 ) . بر وزن ماهرو ؛ و آن را پشتو نيز گويند ؛ و اين زبان افغان است .

( 23 ) . به سين مهمله و الف و نون و سين مهمله ، ايضا هر سه ساكن به كسر كاف فارسى و راء مهمله - هر دو - و ياء حطّى و تاء قرشت ، هر دو ساكن .

( 24 ) . معروف است .

( 25 ) . بر وزن آسانى ؛ شعبه‌اى از زبان هندى است .

( 26 ) . معروف است .

( 27 ) . به فتح حرف اوّل و دوم و چهارم و ششم ؛ باقى ساكن .

( 28 ) . بر وزن حالى .

( 29 ) . بر وزن ديندارى .

( 30 ) . معروف است .

( 31 ) . به ضمّ اوّل و سيّم .

( 32 ) . حرف سيّم راء مهمله و حرف چهارم ياء حطّى ، بر وزن شوربا .

( 33 ) . آن را مبنى بر وزن فكرى نيز گويند .

( 34 ) . بالفعل آن را گريك [

Greek

] ، به كسر كاف فارسى در اوّل و راء مهمله در ثانى و سكون ياء و كاف عربى نيز گويند .

( 35 ) . معروف است .

( 36 ) . بر وزن ماچين .

( 37 ) . معروف است .

( 38 ) . نيز معروف است .

( 39 ) . به كسر اوّل معروف است .

( 40 ) . معروف است .

( 41 ) . به ضمّ اوّل معروف است .

( 42 ) . به كسر تاء قرشت و ضمّ ياء حطّى .

( 43 ) . به كاف فارسى .