نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٤

بى نيازى خداوند در محبت به بندگان

- إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ « 1 »

به راستى كه خداوند ، توكل‌كنندگان را دوست مىدارد .

و آيات ديگر .

از سوى ديگر محبت بندگان به خداوند - كه در اين دعا بدان اشاره نشده است - نيز سه گونه است :

1 . محبت تكوينى ؛ كه همان ربط فقر و احتياج است كه هر موجود و به ويژه انسان ، در تمام هستى خود ، آن را احساس مىكند و به اين اعتبار نمىتواند به حضرت حقّ محبّت نداشته باشد .

2 . محبت غير تكوينى ؛ كه همان محبت هر موجود به كمالات خود و خارج از خود است كه در صورت ، آن را به مظاهر نسبت مىدهد ، ولى در واقع چنين نيست و محبت او جز به هستى بخش تعلّق نمىگيرد ؛ زيرا مظاهر - اعمّ از درونى و خارجى - هيچ چيز و هيچ كمالى از خود ندارند .

3 . محبت تشريعى ؛ كه همگان مأمور به آن هستند .

بى نيازى خداوند در محبت به بندگان

بى نيازى خداوند در محبت به بندگان

جمله‌ى « وَ هَوَ غَنِىٌّ عَنّى . » در ذيل جمله‌ى گذشته ، اشاره به اين است كه هر موجودى به خصوص انسان ، علت محبتش به هر چيز - حتى به هستى و بقاى خود - احساس احتياج او است و تنها حضرت حقّ است كه نياز به محبّت به بندگانش ندارد و با وجود عدم نياز به آفريده‌ها ، به آن‌ها عشق مىورزد .

جمله‌ى « فَأَتَبَغَّضُ إِلَيْكَ » كه در تعبير دعاى « افتتاح » و « ابوحمزه » آمده است ، بيانگر عدم قدرت بندگان بر اداى شكر محبّت او است .

( 1 ) . سوره‌ى آل عمران ، آيه‌ى 159 .