نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٨
مفهوم دين در آيات و روايات
- وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ « 1 »
و كيست كه دينش از كسى كه با نيكوكارى روى [ و حقيقت ] خويش را به خدا تسليم نموده ، نيكوتر باشد ؟
- قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً « 2 »
بگو : پروردگارم مرا به راه راست هدايت فرمود ، همان دين استوار و آيين ابراهيم - عليه السّلام - ، در حالى كه راست و استوار هستم .
- الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً « 3 »
امروز دينتان را براى شما كامل نموده و نعمتم را بر شما به پايان رسانيدم و اسلام را به عنوان دين براى شما پسنديدم .
از مجموع آيات ياد شده به خوبى استفاده مىشود كه خداوند از بشر ، التزام بر فطرت توحيدى را خواسته است . بيان جملهى دعا نيز با تعبيرات خاصّ خود از كسى كه به دستورها و اعتقادات ظاهرى دينى ملتزم است ، قطعاً التزام به فراتر از ظواهر شرع را خواستار است و مىتوان گفت اگر در آيات شريفه و احاديث ، بر اعتقادات ، معارف ، احكام و دستورهاى ظاهرى اسلامى لفظ « دين » اطلاق شده ، به اعتبار آن است كه آنها منطبق بر دين فطرى حنيف مىباشند .
( 278 )
« وَ [ أَنْ ] . . . تَعْصِمَنِى عِصْمَة الْأَبْرارِ . » « 4 »
و اين كه . . . همانند عصمت نيكان مرا [ از گناه و غفلت ] معصوم و محفوظ بدارى .
( 1 ) . سورهى نساء ، آيهى 125 . ( 2 ) . سورهى انعام ، آيهى 161 . ( 3 ) . سورهى مائده ، آيهى 3 . ( 4 ) . اقبال الاعمال ، ص 142 .