نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٨

معناى تهليل

علّت انحصار ستايش به حضرت حقّ

علّت انحصار ستايش به حضرت حقّ

اين چند جمله در صدد بيان علّت اختصاص ستايش به حضرت حقّ سبحانه است .

( 230 )

« لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ ، وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ ، وَلا نَعْبُدُ إِلّا إِيّاهُ . » « 1 »

معبودى جز خداوند نيست و شريكى براى او وجود ندارد ، و ما جز او را نمىپرستيم .

وحدانيّت ؛ منشأ لزوم عبادت

وحدانيّت ؛ منشأ لزوم عبادت

جمله‌ى « لا نَعْبُدُ إِلّا إِيّاهُ » معلول براى جمله‌ى قبل ؛ يعنى خواندن خداوند سبحان به وحدانيّت است - خواه از روى شهود براى كسى كه آن را شاهد است ، يا اخبار از واقع امر براى ديگران - ؛ زيرا وقتى او سبحانه يگانه بوده و شريك نداشته باشد ، عبادت و عبوديّت براى جز او - در تكوين و غير تكوين و تشريع - نادرست و ناروا خواهد بود .

معناى تهليل

معناى تهليل

حضرت استاد علامه طباطبايى - رضوان اللَّه تعالى عليه - درباره‌ى معناى كلمه‌ى طيّبه‌ى « لإاله إِلّا اللَّهُ » مىفرمود : در اعراب كلمه‌ى « اللَّه » در تهليل ، دو قول است : رفع و نصب .

1 . بنابر رفع ، اسم جلاله ، بدل از « إله » و « إِلّا » به معناى « غير » است . در اين صورت معناى تهليل اين مىشود : « لا غيرُ اللَّهِ بِمُوجُودٍ . » و كلمه‌ى طيّبه در مقام نفى است ، نه اثبات ذات مقدّس و اين معنا مطابق با مبناى قرآن شريف است كه وجود حضرت حقّ را مفروغٌ عَنْه مىداند و در هر كجا ذكرى از او سبحانه مىشود ، در مقام نفى وجود آلهه است ، و اصل توحيد را به فطرت واگذار مىكند و مىفرمايد :

( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 131 .