نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥
عدم تضادّ تدبير انسان با تدبير الهى
و به خودش مىباشد ، ولى معصوم - عليه السّلام - بنابر نقل اين فراز دعا خلاف اين نكته را به او گوشزد مىكند . توضيح اين كه دعا در مقام آن نيست كه بفرمايد : تدبير نبايد كرد ؛ زيرا احاديث وارده بندگان الهى را به تدبير امور ترغيب نموده و مىفرمايد :
- « أَدَلُّ شَىْءٍ عَلى غَزارَةِ الْعَقْلِ ، حُسْنُ التَّدْبِيرِ . » « 1 »
بهترين دليل بر فزونى خرد ، تدبير نيكو است .
- « صَلاحُ الْعَيْشِ ، أَلتَّدْبِيرُ . » « 2 »
درستى و شايستگى زندگانى ، تدبير و كارانديشى است .
- « مَنْ سآءَ تَدْبِيرُهُ ، بَطَلَ تَقْدِيرُهُ . » « 3 »
هر كس تدبيرش بد باشد ، تقدير و اندازهگيرىاش باطل و بيهوده و نادرست مىشود .
- « لا عَقْلَ كَالتَّدْبِيرِ . » « 4 »
هيچ خردى بسانِ تدبير و كارانديشى نيست .
بلكه در مقام آن است كه : اى انسان ! اگر چه كار و عمل خارجى را تو با تدبيرت اختيار مىنمايى ؛ ولى تدبير و كار و عمل ، وابسته به تو نبوده و نيستند ، از اين رو بلافاصله مىفرمايد : « وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ . »
( 10 )
« أَللَّهُمَّ اجْعَلْنا مِمَّنْ نَوى فَعَمِلَ ، وَ لا تَجْعَلْنا مِمَّنْ شَقِىَ فَكَسِلَ ، وَ لا مِمَّنْ هُوَ عَلى غَيْرِ عَمَلٍ يَتَّكِلُ . » « 5 »
خداوندا ! ما را از كسانى قرار ده كه قصد و نيّت نموده و عمل كنند ، و از
( 1 ) . فهرست موضوعى غرر و درر ، باب التّدبير ، ص 102 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . همان . ( 5 ) . اقبال الاعمال ، ص 23 .