نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٠
اطاعت قضا از فرمان الهى
تسبّب اسباب به لطف الهى
تسبّب اسباب به لطف الهى
از آن جا كه ممكن است در اثر توجّه نادرست به معناى جمله‌هاى آغازين دعا تا اين جا و نيز جمله‌هاى آينده ، اين پرسش براى خواننده پيش بيايد كه : مظاهر و موجودات و اسباب و قضا و امور ديگرى كه در بخش‌هاى ديگر مىآيد ، چه كاره‌اند ؟ به جمله‌ى فوق و جمله‌هاى آينده پرداخته شده است تا اين توهّم از ذهن خواننده زدوده گردد .
نكته‌ى قابل توجّه در جمله‌ى دعا ، ذكر تعبير « بِلُطْفِكَ » است ؛ زيرا اسباب جهت خلقى دارند و تكيه گاه آن‌ها عالم امر و ملكوت ؛ يعنى عالم اسما و صفات است و اگر ملكوت نبود ، مُلْك هيچ بود و كارى از آن ساخته نبود . بنابراين ، به لطف و ظرافت مُسبِبيّت ملكوت است كه سببيّت اسباب ، از خود ظهور و بروز نشان مىدهند ، بىآن كه عموم مردم بدان توجّه داشته باشند .
( 145 )
« وَ جَرى بِطاعَتِكَ الْقَضآءُ . » « 1 »
و قضا و اراده‌ى حتمى به فرمان تو ، روان گرديده و انجام مىپذيرد .
اطاعت قضا از فرمان الهى
اطاعت قضا از فرمان الهى
اين جمله به خواننده مىفهماند كه قضاى الهى - كه عبارت از پياده شدن و خارجيّت پيدا كردن تقديرات الهى است - به فرمان او حاصل مىشود ؛ چرا كه آن چه در عالم تحقّق پيدا كرده و مىكند ، از قضاى الهى بر كنار نيست و حضرت حقّ با آن و محيط بر آن است و از آن بر كنار نيست و به ملكوت آن - كه اسما و صفات او است - تحقّق مىيابد و اسما و صفات الهى از ذاتش جدايى نداشته و ندارند . بنابراين ، چگونه ممكن است چيزى بىآن كه خداوند سبحان آن را بخواهد ، تحقّق پيدا كند ؟ !
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 121 .