نور هدايت ( شرح معارف فرازهاى كليدى ادعيه بر اساس كتاب اقبال الاعمال) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٩
كسانى كه شايستگى توصيف خدا را دارند و يا ندارند
غيرِ صفت است ، پس هر كس خداوند سبحان را توصيف [ زايد بر ذات ] نمايد ، مسلّماً او را قرين و همراه چيز ديگر دانسته است .
- « مَنْ وَصَفَهُ ، فَقَدْ حَدَّهُ ، وَ مَنْ حَدَّهُ ، فَقَدْ عَدَّهُ . » « 1 »
هر كس خدا را توصيف نمود ، بىگمان او را محدود ساخت ، و هر كس او را محدود دانست ، مسلّماً او را به شماره درآورد .
- « وَ لا يَحْويهِ مَكانٌ وَ لا يَصِفُهُ لِسانٌ . » « 2 »
و جا و مكان او را دربرنمى گيرد و هيچ زبانى نمىتواند او را توصيف نمايد .
- « أَلَّذِى لَيْسَ لِصِفَتِهِ حَدٌّ مَحْدُودٌ ، وَ لا نَعْتٌ مَوْجُودٌ . » « 3 »
خدايى كه براى صفت او مرز مشخّص و وصفى موجود نيست .
- « أَلْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِى . . . . رَدَعَ خَطَراتِ هَماهِمِ النُّفُوسِ عَنْ عِرْفَانِ كُنْهِ صِفَتِهِ . » « 4 »
ستايش خدايى را كه . . . خاطره‌هاى همهمه‌هاى جان‌ها را از شناخت كُنه و حقيقت صفت خود بازداشت .
- « وَ تَوَلَّهَتِ الْقُلُوبُ إِلَيْهِ لِتَجْرِىَ فِى كَيْفيَّةِ صِفاتِهِ ، وَ غَمَضَتْ مَداخِلُ الْعُقُولِ فِى حَيْثُ لاتَبْلُغُهُ الصِّفاتُ لِتَناوُلِ عِلْمِ ذاتِهِ . » « 5 »
و دل‌ها از جريان در چگونگى صفاتش شيفته و سرگشته و درگاه عقل‌ها ، در آن جا كه توصيف‌ها به دو نمىرسند ، براى رسيدن به دانش ذاتش ، تنگ و مسدود است .
- « تَعالى عَمّا يَنْحَلُهُ الْمَحَدِّدُونَ مِنْ صِفَاتِ الْأَقْدارِ . » « 6 »
بزرگ و بلندپايه [ و منزّه و پاك ] است از آن چه محدودنگران از صفات مخلوقات كه مقدّر و محدود است ، به دو منسوب مىكنند .
( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 152 . ( 2 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 178 . ( 3 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 1 . ( 4 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 195 . ( 5 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 91 . ( 6 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 163 .