نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى) — الصفحة ٣٤٦

كتاب‌شناسى نظام حكومت پيامبر ( ص )

بخش سياست خارجى ، به مبارزهء اعتقادى و نيروى نظامى اشاره كرده است . در ضمن ، از برخى غزوات پيامبر و مسائل مربوط به آنها ، مطالبى آورده و روابط دولتى و نيز تمدن اسلامى را در قالب پرداختن به موضوعاتى ، چون : سلام ، تعاون ، مسؤوليت ، برادرى ، هدف ، انديشه ، عدالت و عمل صالح شرح داده است .

نويسنده در نگارش اين كتاب از منابع شيعه و اهل سنت بهره جسته ، و تحليلهاى مناسبى در هر بحث ارائه كرده است .

11 . دولة الرسول ( ص ) فى المدينه ؛ محمد ممدوح العربى ؛ الهيئة العامة للكتاب ، 1988 م .

386 ص .

اين كتاب كه در توضيح و تشريح دولت اسلامى مدينه نگاشته شده ، در سه بخش و هر بخش در چند فصل تنظيم يافته است .

محمد ممدوح العربى در بخش اول ، ضمن اشاره به پيدايش دولت و سير تاريخى آن ، به بيان شكلهاى مختلف دولت در زمانهاى مختلف ، چون دولت در زمانهاى قديم ، قرون وسطى ، عصر نهضت ، عصر جديد و زمان معاصر پرداخته و نظريات برخى از فيلسوفان و دانشمندان ، مانند : سقراط ، افلاطون ، ارسطو ، سيسرون ، روسو ، هگل ، ماركس و . . . را دربارهء دولت بيان كرده است .

وى در بخش دوم ، مفهوم دولت از نظر مسلمانان را مطرح ساخته و ضمن اشاره به تكامل نظريهء دولت پس از رسول خدا ( ص ) و خلفا ، نظرات برخى از علما ، چون :

ماوردى ، غزالى ، ابن تيميه و ابن خلدون را دربارهء دولت بيان كرده است .

در بخش سوم ، با عنوان « خاتمه » ، به موضوعاتى چون : نظام سياسى از نظر عرب عصر جاهلى ، مفهوم قدرت در عصر جاهليت و مطالبى مانند : نظام قبيله‌اى در ميان عرب عصر جاهلى ، نظام حاكميت بيابانى ، شهرى ، ديانت عرب ، نظام سياسى در دولتهاى همجوار با جزيرة العرب ، مثل ايران ، روم و مصر و فلسفهء نظام سياسى در جاهليت اشاره كرده است .

در فصل ديگرى ، به شكل‌گيرى اجتماع اوليهء مسلمين در مكه ، قبل از هجرت پيامبر ، اشاره كرده و موضوعاتى چون اجتماع مكه ، از ميلاد رسول خدا ( ص ) تا بعثت آن حضرت ، جايگاه قريش در مكه پيش از اسلام ، آغاز شكل‌گيرى اجتماع اسلامى اوليه ، مراحل دعوت اسلامى ، مقاومت قريش در مقابل اين دعوت ، قطع رابطهء قريش با بنى هاشم ، بيعت عقبهء اوّل و ثانى و ظهور هسته‌هاى اجتماع اوليهء اسلامى در مكه را مطرح كرده است .